عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٤ - حقيقت ذكر

[فرفع القلب فى ذكر الله‌]

معناى ذكر

آگاهى به خود و علم به حق و شناخت جهان و اطلاع حقيقى به روابط بين خود و خدا و جهان، مفهوم واقعى ذكر است.

البته، مسئله ذكر به اين معنى، تنها كار باطن و سر آدمى است و اين گونه ذكر در حقيقت تجلى نور حق بر قلب انسان است.

براى ايجاد زمينه براى تجلى آن نور- كه جامع همه واقعيت‌ها است- مقدماتى لازم است كه عاشق آن تجلى مى‌بايست، آن مقدمات را فراهم آورد.

حقيقت ذكر

اين نكته ناگفته نماند كه براى يافتن حقيقت ذكر، سير و حركت از ظاهر به باطن لازم است و آن حركت، عبارت است از: گفتن ذكر با زبان و توجه دادن قلب به آن، تا جايى كه مفهوم ذكر در عرش قلب استقرار يابد و انسان به جايى برسد كه جز خدا نبيند و براى غير او قيام نكند و نيتى جز حضرت دوست نداشته باشد.

تكرار كلمه طيبه كه مهم‌ترين ذكر بر زبان است بدون توجه دل بى‌نتيجه است.

اين گونه ذكر، گويى، كارى است كه طوطيان تعليم ديده هم انجام مى‌دهند. كلمه طيبه مشتمل بر نفى و اثبات است تكرار آن با زبان به كمك توجه دل، تمام حجب‌