عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٣٦ - آراى ملا صدرا در مسئله نفس

و به حقايقى بلند آراسته كند و اين برنامه براى انسان، كار ساده و آسانى نيست.

انسان براى آراسته شدنش به مسائل الهى نياز به يك جهاد گسترده و عظيم با نفس و اميال و غرائز نفس كه فقط با محسوسات خو گرفته‌اند دارد و در صورت آغاز اين جهاد، در ابتداى راه سعادت و سلامت قرار گرفته و در صورت ادامه راه، به رشد و كمال الهى خواهد رسيد و نتيجه اين جهاد، انطباق تمام خواسته‌هاى نفس با خواسته‌هاى خداست. اما در اين نقطه اگر راه خودسرى پيش بگيرد و حاضر نشود ظاهر دنيا را رها كند و آماده روى آوردن به عالم الهى و شؤون آن نشود، برده نفس گشته و به اسارت غرائز و اميال درخواهد آمد و كشش محسوسات و عوامل شهوات، غرائز و اميال را از حدود طبيعى خارج كرده و عاقبت انسان را دچار هواى نفس- كه همان طغيان غرائز و اميال است- خواهد نمود!!

اينجاست كه انسان در تمام برنامه‌هايش خارج از خواسته الهى عمل خواهد كرد و همين‌جا ابتداى راه سقوط و ذلت است و ادامه اين راه منجر به هلاكت و شقاوت ابدى انسان خواهد گشت. به همين خاطر بايد گفت: نفس، منبع تمام پاكى‌ها، يا منبع تمام آلودگى‌هاست؛ در صورت انطباق خطوط نفس كه همان تمايلات و غرائز است با خواسته‌هاى الهى، منبع پاكى‌ها و در صورت تجاوز از حدود الهى ظرف تمام رذايل و ناپاكى‌هاست.

آراى ملا صدرا در مسئله نفس‌

صدرالمتألهين، آن پير وارسته، درباره نفس مى‌فرمايد:

١- انسان با شناخت نفس به مسائل بسيارى آگاه مى‌شود و به اين نتيجه مى‌رسد كه آگاهى بر نفس سبب آگاهى بر امور ديگر است و هركس نفس را شناخت، به شناخت ديگر حقايق راه پيدا كرده و هركس جاهل به نفس بماند، به همه چيز