درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٥٥ - پرتوى از عالم مثال
است همان صحنه مثالى نورانى ايمان و رابطه با ساحت كبريائى و اتصاف بفضايل است.
بالاخره صحنه مثالى عالم برزخ بر اساس نيروى خيال و تمثل در روان است بر حسب ضروريات و روايات متواتر كه القبر اما روضة من رياض الجنة او حفرة من حفر النيران كه مراد از اين بيان صحنه مثال است كه لازم ذاتى عقيده و خلق و عمل صالح هر يك از اهل ايمان كامل خواهد بود و در عالم خارج از عالم روح و نيروى خيال كه حقيقت و فعليت روح اهل ايمان است هيچ يك از نعمتها تحيز خارجى و در قبر بر حسب نظام طبع نخواهد داشت يعنى همه نعمتهاى اهل ايمان در عالم برزخ خارج از نظام طبع است و تحيز خارجى بر حسب نظام طبع نخواهند داشت بلكه موجودات قائم بذات در صحنه تمثل كه اساس آنها ظهور صفت خالقيت و ربوبيت مقام كبريائى است كه هر لحظه بطور تجدد امثال ارواح اهل ايمان را اين چنين متمثل خواهد فرمود.
بر اين اساس است كه نيروى روح اهل ايمان همه فاعل خواه ناخواه است و نيز قابل خواهد بود با اينكه نيروى فاعل و قابل هرگز متحد نخواهند بود بلكه از نظر اقتضاء ذاتى است كه حق تعالى و تقدس در روح قدس اهل ايمان نهاده است كه هر يك آنچه عقيده و خلق و عمل صالح دارند بطور مثال بر روح و قلب حقيقى آنان آشكار شود و بطور دائم سيرت ايمان و اعمال صالحه و نعمتهاى خود را مشاهده نمايند و در اين جريان بر حسب نظام عالم برزخ خارج از اختيار اهل ايمان خواهد بود از نظر اينكه لازم ظهور سيرت نورانى ايمان و فضايل خلقى است.
يعنى لازم ذاتى ايمان كامل و اتصاف بفضايل خلقى و صلاح و خلوص عملى در عالم برزخ آنست كه خاطرات و آنچه در نيروى روانى و خيال اهل ايمان صورتهاى آنها تمثل داشته و در دوره زندگى آنها خلجان نموده صحنه مثالى آنها را