درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٨٩ - (شرح)

حقيقت سبب قطع رابطه عبوديت مى‌شود آن محصول سبب استحقاق عقوبت ابدى خواهد بود از نظر اينكه در حقيقت استكبار و تمرد خود كفر و عناد و قطع رابطه عبوديت خواهد بود.

خلاصه نفس گناهان و ترك واجبات سبب قطع رابطه اعتقادى و عقوبت نخواهد بود اين عمل و حركت جوارحى هرگز روح انسانى را ظلمت محض نخواهد نمود و نيز سبب تام براى نورانيت قلب روح نخواهد شد.

امام پاسخ فرمود

(ايها السائل حكم اللَّه تعالى لا يقوم له احد من خلقه بحقه)

التزام به گناهان از نظر اينكه حركات جوارحى و بمنزله عرض بلكه عرض ضعيف است هرگز سبب تغيير حقيقت روح و روان نخواهد شد و جوهر عقلى و نفسى را جوهر ظلمانى شيطانى هرگز نخواهد نمود بلكه مقتضى و منشأ سعادت افرادى در اثر صفاء ذاتى است كه سبب توفيق حق تعالى بوده كه قوه معرفت بانسان موهبت ميفرمايد كه در مقام اطاعت برآيد و همين سبب توجه نور غيبى است كه سبب سعادت خواهد شد هم چنان كه سبب و مقتضى شقاوت امداد قهر و خذلان و انحراف از فطرت و ظهور قوه شهوت و غضب خواهد بود از نظر اينكه ذات افراد بر حسب فطرت و نيز نورانيت ذاتى و تيره‌گى ذاتى مختلف هستند و هر فردى هر چه را دارد آن را صحيح و سعادت مى‌پندارد.

بالاخره سعادت و شقاوت امر نظرى است يعنى هر فردى آنچه را كه دارد كمال و صحيح و سعادت مى‌پندارد از نظر خودخواهى و نيز از حق تعالى كمال و سير كمالى خود را در آن طريق خواهان است از اين نظر چون افراد بشر همه مختلف در حقيقت و سيرت هستند هر كسى آنچه را دارد از نظر خودخواهى سعادت و كمال مى‌پندارد و حركت و استكمال همين را از حق تعالى خواهان است.

پس شخص تيره بخت و ظلمانى نيز همان را سعادت خود ميداند و ادامه و