درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٧٦ - قوله و الحكمة و النبوة

غوامض امور و از جمله اسرار است هرگز عقول بشرى بر آنها احاطه نخواهد يافت و از جمله آثار و لوازم رسوخ في العلم نيل بمقام نبوت و حكم و ملك عظيم و قدرت زياده بر تصور است كه از شئون قدرت غيبى است و از جمله ولايت بطور اطلاق كه علم شهودى اثر آنست.

و رسوخ في العلم بآنست كه روح قدس بر وقايع خارجى و همه خصوصيات آن و نيز بر كليات و حقايق احاطه داشته باشد و اين سنخ علم حقيقى ميسر نخواهد بود جز از طريق ملكوت اشياء كه بهر چه توجه قبلى نمايد و بهر خصوصيت نظر افكند بر او آشكار شود و همان لفظ حاكى است كه راسخ يعنى شخص كه عالم بر اعماق امور كلى بوده و بر خصوصيات وقايع جزئى احاطه داشته باشد بطورى كه از طريق اكتساب نتوان بر آن خصوصيات آگهى يافت.

هم چنان كه صفت اوتوا العلم نيز بيان سنخ علم موهوبى است كه از تعليمات غيبى و وابسته بالهامات است كه از شئون وجودى علمى و شهودى عالم است و اين بمعناى استضائه از نور الهى است و از شئون نفوس قدسيه و طاهره است كه حق تعالى آنان را از رجس و رذالت خلقى و جهالت تطهير فرموده است هر يك قوه ربانى و نور بصيرت فطرى موهوبى خدا داده است و يا گوئى نور الهى و جوهر قدسى و انسان ربانى و ملك عقلى است.

اين اوصاف فاضله اختصاص بانوار قدسيه و نفوس طاهره اوصياء عليهم السّلام دارد كه ارواح هر يك از آنان باينكه كامل و مكمل هستند در اثر استكمال نيز در مقام عبوديت و مقعد صدق و مقام قرب كبريائى بوده و كمالات پيروان مكتب آنان محصول تعليمات و اشراقات و افاضات آنها است و اهل ايمان بهر مقامى از مقامات كمال نائل شوند از پرتو آنان خواهد بود هم چنان كه از هر نعمت بهرمند و متنعم شوند از فيوضات و اشراقات آنان و به تبع خواهد بود.

و رسوخ في العلم ملازم با رسوخ في القدره و الاراده است بلكه عين آن‌