درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٧ - (شرح)

و نيز باحوال كون و فساد و حدوث و لوازم آنست و نيز راجع باحوال معاد و عوالم برزخ و قيامت.

و از جمله كمال قوه عملى قيام بوظايفى است كه نظام معيشت را تأمين مينمايد و زمينه فلاح و رستگارى بشر را استوار مى‌نمايد و از جمله قوه نظرى علم بمبدأ و معاد و عوالمى كه در طى آنها است و مراد از كلمه بدء الخلق علم بتوحيد و وحدانيت و احديت و صفات عليا و اسماء حسنى و آثار كه از حريم كبريائى شرف صدور مى‌يابد.

قوله‌: و ما هو كائن الى يوم القيامة

: مراد علم بامور و حوادث و رويدادها كه بر اساس حركت و كون و فساد و حوادثى است كه بر عالم بشريت رخ ميدهد در خلال مراحل سه‌گانه ١- كينونت و سبقت وجودى او كه در عوالم سابقه داشته و نيز در علم حريم كبريائى و عالم قضاء و عالم تقدير بوده و از جمله زندگى او در جهان اختيار و ساير منازل و مراحل از عوالم شهود و برزخ و قيامت و بالاخره بهشت و دوزخ و نظر باينكه همه اين حوادث و رويدادها كه گريبانگير بشر است اصول ثابته‌اى است بطور حتم بمورد اجراء گذارده خواهد شد.

قوله‌: و خبر ما كان و ما هو كائن اعلم ذلك كما انظر الى كفى ان اللَّه يقول فيه تبيان كل شى‌ء

. بيان آنست كه آيات كريمه قرآنى محتوى بر همه امور است كه استثناء پذير نخواهد بود و علم همه امور را در بر دارد.

براى توضيح مقدمه‌اى ذكر مى‌شود.

علم باشياء و امور بدو وجه است:

يكى از طريق خارج و حصول صورت آن از طريق حواس و يا تجربه‌