درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٨١ - قوله عليه السلام فكل محمول يحمله الله بنوره و عظمته و قدرته

ادراكى و احساسى بوده و از پرتو نور عقلى و روح امرى بايد هر لحظه استفاده نمايد و كسب نور و ادراك نمايد بمرتبه عالى نايل گردد و نيل اولياء نيز از طريق استفاده نورانيت و ادراك و عقليات خواهد بود نظر باينكه زياده در مقام انقياد بر مى‌آيند زياده استفاده مينمايند و بمقام عقل بالفعل خواهند نائل گشت.

زيرا هر يك از نفوس بشرى از آغاز فطرت فاقد هر گونه نيروى ادراكى بوده است مانند دفترى كه همه صفحات آن سفيد و خالى باشد و بتدريج در اثر استفاده نفس و خاطراتى بر آن صورت بگيرد و بتدريج از حسيات به تعقليات راه يابد و بمقام ملكات و فضايل و معقولات و به عقل بالفعل برسد.

بديهى است كه قوه هرگز بسوى فعليت حركت نخواهد كرد بلكه محتاج بمعلم و محرك است كه از قوه و ابهام آن را خارج نموده صورت فعليت باو افاضه نمايد، و آن نور عقلى و روح امرى است كه نفوس بشرى را از قوه و ابهام بيرون آورده و بآنها صورت فعليت و كمال داده و آن را نورانى نموده بلكه بمقام عقل بالفعل و عقل محض ميرساند.

و همه وسايط عقول قاهره و مدبره نورانيت آنها نيز عاريتى و از حريم قدس ربوبى بآنها افاضه مى‌شود و بوساطت آنها نفوس بشرى هر فردى بر حسب اقتضاء ميتوانند استفاده نمايند بالاخره همه فعليات و مقامات عاليه و نفوس قدسيه منتهى بوسايطى مى‌شود كه ارتباط و اتصال بحريم قدس ربوبى دارند.

و فيوضات كه از حريم كبريائى فيضان نموده و از طريق وسايط انوار قاهره مدبره و ارواح قدسيه تنزل نموده از نظر تشبيه معنويات و حقايق مكنونه بامور محسوسه مانند شعاعى از خورشيد جهان آرا فيضان كند و نور واحد بسيط بوده ولى بر حسب اقتضاء عوامل و موارد بيشمار اشعه‌اى تشكيل خواهند يافت كه همه ذرات و موجودات را بر حسب اقتضاء هر يك فرا خواهد گرفت.

از اين رو هر فردى از نفوس بشرى ارتباط خاصى با انوار قاهره خواهد