درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٦٣ - (شرح)
كبريائى خود و هم چنين علم قضائى و از ازل علم واحد و غير قابل تحول و تبدل بوده و خواهد بود و همه معلومات و ماهيات مختلف موجود بوجود بسيط كبريائى هستند.
و دو قسم علم ديگر از نظر اينكه موجودات زمانى هستند بر اساس تغيير و تحول نهاده شده است و اين سنخ از علم كبريائى دو اعتبار در باره آنها مىشود يكى به لحاظ خود آن امور معلومه و باين لحاظ متغير و بر اساس تغيير و تحول هستند و به لحاظ اينكه مورد شهود و احاطه قيوميه كبريائى هستند ثابت و باقى بودهاند از نظر احاطه و قيوميت ساحت كبريائى بر همه آنها و نسبت آنها بساحت كبريائى يكى است و مجموع زمان و زمانيات و لوازم آنها همه بطور جمعى موجود و منبعث از حريم كبريائى ميباشند.
از اين لحاظ رابطه با مقام كبريائى با آنها معيّت قيوميه و ثابت و مستقر است گرچه سلسله موجودات بر اساس تدريج و تحول نهاده شده است ولى رابطه آنها با مقام كبريائى رابطه سايه و شاخص است كه كثرت و جدائى پذير نخواهد بود بعبارت ديگر معيت وجود خالق ازلى با مخلوق حادث زمانى تناسب ندارد جز به لحاظ معيت ممكن با وجود واجب كه در وجود دهر سبب مىشود كه آفريدگار با مخلوق معيت طولى داشته باشد و به لحاظ اينكه دهر محيط بر مجموع زمان و زمانيات است و نيز موجودات زمانى سابق و لاحق آنها در دهر بوجود جمعى با القاء سابق و لاحق خواهند بود.
و لازم وحدت و وجوب صفات و افعال ساحت ربوبى آنست كه موجودات امكانى تضائف و معيت امكانى با ساحت ربوبى خواهند داشت زيرا ازليت از صفات ذاتى كبريائى است و محيط و قيوم زمان و موجودات زمانى مىباشد.
(و الحمد للَّه زنة عرشه)