درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٩٨ - قوله و هو سره

در جهان اختيار بسوء اختيار خود انجام ميدهند.

بالاخره افعال بشر و گناهان طبق همان است كه حق تعالى در علم ازلى بر آنها احاطه داشته و هر چه از اعمال صالح و يا طالح بشر مرتكب شود ظهور و پرتوى از علم ازلى حق تعالى است و منافات ندارد كه بشر بسوء اختيار خود همان را كه حق تعالى در ازل به علم شهودى احاطه داشته كه هر يك از افراد اهل معصيت از بشر هر لحظه بسوء اختيار خود اقدام به گناهان خواهند نمود و از حق تعالى نيز به لسان ذاتى خود درخواست مينمايند كه از فيوضات ربوبى آن را بهرمند فرمايد كه به گناهان خود ادامه دهند.

حق تعالى نيز بر حسب درخواست آنان هر لحظه آنان را از فيوضات وجودى بهرمند خواهد فرمود از نظر اينكه نظام جهان طبع بر اساس امتحان و آزمايش هر يك از افراد بشر است كه با كمال دقت هر لحظه هر فردى از بشر را مورد امتحان و آزمايش قرار دهد باين است هر چه را بشر بخواهد و اقدام بعمل نمايند لا محاله حق تعالى بدرخواست فاعل و سؤال او پاسخ مثبت داده و بشر نيز اقدام بهمان عمل خواهد نمود و منافات ندارد كه هر چه را كه بشر بخواهد حق تعالى همان را خواسته كه بشر بسوء اختيار آن را بجا آورد ولى افعال خير را حق تعالى خواسته و بآنها نيز رضايت دارد ولى افعال گناهان را از اهل معصيت طبق خواسته خودشان خواسته ولى مورد رضايت نبوده بلكه اهل معصيت را تهديد كامل فرموده و آنان را تهديد بعقوبت فرموده است.

از روايت شريفه چند امر استفاده مى‌شود:

١- افعال اختيارى صالح و يا طالح بشر عبارت از حركات جوارحى است و صدور فعل صالح و اداء وظايف دينى بما هو فعل و حركات خارجى عبارت از عرض و انفعال است و تأثيرى در هويت و ذات نخواهد داشت و روح بشرى را بمرتبه قدس و يا ارتكاب معصيت روح انسانى را روح پليد و شيطانى نخواهد نمود.