درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٤٢ - قوله ثم الهداة من بعده على ثم الاوصياء واحد بعد واحد
بدعوت عموم مردم باصول توحيد و اركان آن نموده حدود زياده بر هشتاد جنگ مهم و يا سريه رويداد كه مقدار زيادى از وقت شريف صادع اسلام را صرف نموده كه زياده بر آن صرف تعليمات فرمايد.
بدين جهت شرح و تفصيل و تفسير آيات و بيان احكام الهى محول بوصى على بن ابى طالب عليه السّلام گشت و هم چنين امير مؤمنان عليه السّلام در اثر قيام و نهضت اقوام ناكثين و قاسطين و مارقين مقدار زيادى از اوقات شريف او را تضييع نموده و بهمين قياس زمان وصايت امام حسن و امام حسين عليهما السلام كه جهان اسلام به نهايت تيرهگى رسيد و از آن وجودات قدسيه جز خطابهها و خطبههاى تهديد آميز و مانند آن شرف صدور نيافته است و فقط در عصر امام باقر عليه السّلام و امام صادق عليهم السّلام كه توجه دانشجويان مكتب قرآن بآلاف بالغ بود از محضر مقدس استفاداتى چه افراد موافق و يا مخالف مىنمودند كه تعداد اخبار و رواياتى كه از اوصياء طاهرين عليهم السّلام در عصر و قرن دوم و سوم بالغ بر آلاف و الوف بالغ است وصيت اسلام نيز جهان را فرا گرفته بود و از اقطار جهان بسوى دانشگاه متوجه بودند.
قوله: ثم الهداة من بعده على ثم الاوصياء واحد بعد واحد
: پس از رحلت رسول صادع صلى اللَّه عليه و آله هر يك از اوصياء متصدى نظارت بر مكتب قرآن و تنظيم برنامههاى آن بودند بطورى كه در عصر امام صادق عليه السّلام دانشگاههاى علوم اسلامى از فقه و معارف و كلام و فلسفه و علوم اجتماعى و طبيعى و مانند آنها بروى همه دانشجويان گشوده شد و با كمال رفاه بطور مستمع آزاد همه طبقات در مقام استفاده و آموزش بر مىآمدند.
و غرض از جمله
(ثم الهداة من بعده على ثم الاوصياء واحد بعد واحد)
آنست كه قيام بنظارت مكتب قرآن و تنظيم برنامه آن پس از انقضاء زمان امير مؤمنان عليه السّلام بر حسب ادوار بهر يك از اوصياء بخصوص عصر خود محول