درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٥١ - (شرح)
از ورود بمكه شخصى را بنام سهل اعزام نمودند كه بهر صورت ميسر است رسول صادع و مسلمانان را باز دارند از اينكه در اين چنين حالت وارد مكه شوند.
بالاخره مذاكره باينجا انجاميد كه رسول صلى اللَّه عليه و آله و مسلمانان آن سال را صرف نظر نمايند از حج و ورود بمكه و بمدينه باز گردند ولى در سال ديگر سه روز مسجد الحرام در اختيار مسلمانان باشد و رسول صلى اللَّه عليه و آله و مسلمانان بسوى مكه بيايند براى زيارت در حالى كه مسجد الحرام خالى از كفار باشد و اين صلح حديبيه ناميده شد بالاخره بفتح مكه پايان يافت و اين امر از عجائب و حسن تدبير و سياست رسول صادع شكر اللَّه على مساعيه بالصلاة الدائم عليه و على اهل بيته الطاهرين.
از بيان گذشته استفاده شد كه صفت رسول صادع صلى اللَّه عليه و آله بر حسب آيه كريمه و روايت منذر است از نظر اينكه دعوت او جامعه بشر را بتوحيد و بكلمه قولوا لا اله الا اللَّه تفلحوا زنگ خطرى است كه در جهان براى هميشه طنين افكند و اينكه بشر را متوجه سازد باينكه قيد عبوديت بگردن نهند و از خطر شرك و كفر بهراسند.
نظر باينكه زمان بعثت و زمان تبليغ رسالت رسول، صلى اللَّه عليه و آله اندك زمانى بوده كه مدتى از آن بحال پنهانى قيام بدعوت مينمود و پس از هجرت بمدينه نيز جنگهاى بسيارى رويداد كه سبب اشغال و تضييع وقت بود و گذشته از اينكه نزول آيات قرآنى در ظرف بيست و سه سال بتدريج و بر حسب مقتضيات گذشته از اينكه به جهاتى آيات كريمه بتدريج نازل شود و بقلب نورانى رسول صلى اللَّه عليه و آله بتدريج قرائت و القاء شود و هم چنين در اين مدت كوتاه آيات كريمه را رسول صلى اللَّه عليه و آله براى مسلمانان قرائت فرمايد مردم نيز آنها را ضبط نمايند و بنويسند و تفسير ظاهر آنها را مطرح نمايند بالاخره وقت اندك اقتضاء زياده بر اين را نداشته است و نه ظرفيت روحى و استعداد دانشجويان و مسلمانان زياده بر اين نبوده است.