درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٢٩ - قوله سبحان من هو هكذا و لا هكذا غيره

قوله‌: داخل في الاشياء لا كشي‌ء داخل في شى‌ء و خارج عن الاشياء لا كشي‌ء خارج من شى‌ء

. نظر باينكه خالق و قيوم مخلوقات لا محاله دخالت و تأثير دارد و بر مخلوقات خود نه مانند جزء موجود مركب است زيرا جزء مانند ساير اجزاء است ولى دخالت خالق در مخلوق دخالت و تأثير حقيقى و قيوميت است يعنى دخالت تأثير و آفرينش و مانند ساير اجزاء مركب نيست چه موجود متحيز خارجى با موجود ذهنى و او خارج از اشياء است از نظر اينكه وجود او بحت و بسيط است و از او فيوضات افاضه مى‌شود و اشياء بعرصه ظهور و وجود در مى‌آيند و خروج او از موجودات از نظر آن نيست كه جزئى از موجودات مركب است جدا مى‌شود بلكه از نظر آنست كه خالق مغايرت ذاتى دارد با مخلوق مركب بلكه دخالت او بطور قيوميت است و خروج او در اثر علو مقام او از مخلوقات است و نقص ذاتى كه مخلوق دارد ساحت قدس ربوبى از هر نقصى و امكان منزه است از اين نظر خارج از مخلوقات يعنى منزه از شباهت و با جزء بودن با مخلوق است.

قوله‌: سبحان من هو هكذا و لا هكذا غيره‌

: بيان آنست كه از جمله صفت ساحت ربوبى خلق و آفرينش است و اين كه هر لحظه نيز بايد در اثر افاضه و تابش نور هستى بهر موجودى آن را بپاى دارد و هستى آن را ادامه دهد مانند تابش نور خورشيد كه هر لحظه ادامه مى‌دهد و لحظه‌اى از تابش نور خوددارى نمايد تيره‌گى و تاريكى جهان را فرا خواهد گرفت.

بهمين قياس چنانچه لحظه‌اى افاضه و تابش نور وجود از حريم ربوبى افاضه نشود جهان نابود خواهد شد بر اين اساس هر لحظه در اثر افاضه و تابش نور وجود از حريم قدس بهمه مخلوقات لا محاله هر موجود و مخلوق وابسته و قائم بنور وجود خواهد بود.

بدين لحاظ قيوم موجودات ساحت قدس ربوبى خواهد بود كه هر لحظه‌