شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣٥٨ - الف حكومت

پس از بيان مقدمه مطلب در دو مقام بحث مى‌كنيم:

١.حكومت،

٢.ورود.

و در مجموع اين دو مقام با چهار اصطلاح آشنا مى‌شويم،تعاريف آنها را به دست مى‌آوريم،با تقسيمات آنها اجمالا آشنا مى‌شويم،با وجوه اشتراك آنها و نيز وجوه امتياز آنها از يكديگر آشنا مى‌شويم و آنها عبارت‌اند از:

١.حكومت،

٢.تخصيص،

٣.تخصص،

٤.ورود.

الف.حكومت

در بيان تعبيرات گوناگونى ماهيت حكومت به كار برده شده است كه به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:

١.مشهور گفته‌اند:حكومت عبارت است از اينكه يكى از دو دليل ناظر بر دليل ديگر و مفسر دليل ديگر باشد به گونه‌اى كه اگر دليل محكوم از مولا صادر نشده بود دليل حاكم عبث و بيهوده بود و از مولاى حكيم صادر نمى‌گرديد.

٢.ميرزاى نايينى گفته:حكومت عبارت است از اينكه يكى از دو دليل در عقد الوضع دليل ديگر و يا در عقد الحمل آن تصرف كند و تصرف دو نوع است:

الف.تصرف به نوع توسعه.

ب.تصرف به نوع تضييق.

٣.مصنف مى‌گويد:ماهيت حكومت چنان‌كه از اسم آن پيداست عبارت است از اينكه دليل حاكم به صورت قهرى و جبرى و سيطره داشتن بر دليل محكوم مقدم شود و روى همين اصل نام اين تقديم را حكومت گذاشته‌اند كه به معناى سلطه داشتن و سيطره پيدا كردن است،البته تقديم دليل حاكم بر محكوم نه از ناحيۀ مرجحات سنديه است كه كسى بگويد:سند دليل حاكم رجحان داشته،لذا مقدم شده