شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣٠٢ - دليل از آيات قرآن

٤.حكم عقل.

به عنوان نمونه از هريك بخشى را بيان مى‌كنيم.

سؤال:چرا حجيت قياس به خود قياس تمسك نكرده‌اند؟

جواب:چون مستلزم دور است؛يعنى توقف الشىء على نفسه و هو باطل كما ذكرنا فى الاجماع.

دليل از آيات قرآن

از قرآن به آياتى چند استدلال نموده‌اند كه ما به عنوان نمونه چهار آيه را ذكر مى‌كنيم دو آيه را تفصيلا و به دو آيۀ ديگر اشاره‌اى مى‌كنيم:

آيۀ اول:قرآن در آيه ٢ سورۀ حشر مى‌فرمايد: هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتٰابِ مِنْ دِيٰارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ مٰا ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مٰانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللّٰهِ فَأَتٰاهُمُ اللّٰهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يٰا أُولِي الْأَبْصٰارِ.

شأن نزول:به‌طور مختصر بايد بدانيم كه آيه در مورد يهوديان بنى النظير نازل شده، هنگامى كه پيامبر اكرم به مدينه آمد قبيلۀ فوق آمدند و با پيامبر مصالحه نمودند به اينكه نه آنان با پيامبر و مسلمين بجنگند و نه پيامبر با آنها رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين قرارداد را پذيرفت پس از مدتى جنگ بدر پيش آمد و مسلمين بر كفار پيروز شدند،يهوديان بنى النظير گفتند:سوگند به خدا اين همان پيامبرى است كه خصوصيات او در تورات آمده و...،ولى هنگامى كه سال بعد جنگ احد پيش آمد و مسلمين بحسب ظاهر شكست خوردند،بنى النظير دچار ترديد شده و پيمان خويش را با پيامبر شكستند و رفتند مكه و با سران قريش هم‌پيمان شدند جبرئيل امين جريان را به عرض رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رساند...تا اينكه به دستور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كعب بن الاشرف رئيس قبيله كشته شد...مسلمان‌ها آنان را در محاصره قرار دادند،آنان مى‌پنداشتند كه دژهاى محكم اطراف آنها مانع از نفوذ مسلمين مى‌شود،ولى خداوند در دل‌هاى آنان رعب و وحشت افكند و وضع طورى شد كه خانه‌هاى خود را به دست خود و مؤمنين خراب مى‌كردند،آنها خراب مى‌كردند تا بگريزند و مسلمين خراب مى‌كردند تا به آنها