شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٤٢٢ - مقام دوم در تفاضل بين مرجحات

ربطى به تميز حجت از لا حجت ندارد.

نتيجه نهايى:به عقيدۀ ما مرجحات منصوصه سه امر هستند:

١.شهرت روايى؛

٢.موافقت با كتاب و سنت؛

٣.مخالفت با عامه.

و همين سه امر را مرحوم كلينى هم در مقدمه كتاب كافى آورده كه پيش از اين عبارتش را نقل نموديم.

مقام دوم:در تفاضل بين مرجحات

در مقام اول با مرجحات منصوصه آشنا شديم و روشن شد كه مرجحات منصوصه على المشهور پنج امر و على رأى المصنف سه امر است اينك در مقام ثانى مى‌خواهيم بدانيم كه آيا اين مرجحات مذكوره در عرض هم بوده و از حيث رتبه با يكديگر برابرند؟و يا در طول هم بوده و برخى بر برخى ديگر مقدم‌اند؟

قبل از ورود در اصل بحث مقدمه‌اى را ذكر مى‌كنيم و آن اينكه مرجحات احد الدليلين على الآخر در يك تقسيم كلى به سه قسم منقسم مى‌شود:

١.مرجحات صدورى،

٢.مرجحات جهتى،

٣.مرجحات مضمونى يا دلالتى.

مرجحات صدورى عبارت‌اند از:امورى كه اصل صدور حديث را تقويت نموده و احتمال صدور را بيشتر مى‌كنند فى المثل يك حديث شهرت روايى و حديث ديگر شذوذ روايى دارد در اينجا آنكه شهرت روايى دارد،يعنى اكثر محدثين آن را نقل نموده‌اند احتمال صدورش از معصوم به مراتب قوى‌تر است از حديثى كه شذوذ روايى دارد مثلا احتمال صدور آن ٩٠%و احتمال صدور آن ١٠%است يا مثلا يك حديث راويانش اعدل و اصدق و اورع و اوثق و اتقى هستند و حديث ديگر راويانش عادل،صادق،ورع،موثق،متقى در اينجا نيز احتمال صدور حديث اول به مراتب قوى‌تر از احتمال صدور حديث ثانى است.