شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٦٩ - ١٤- مصلحت سلوكيه
مصلحت واقع كه عند الخطإ جبران مىكند مصلحت فائته را و بنا بر مصلحت سلوكيه در نماز جمعه مصلحتى حادث نمىشود بلكه مصلحت مال واقع است،ولى در نفس تطبيق عمل طبق مصلحت فائته را و بنا بر مصلحت سلوكيه در نماز جمعه مصلحتى حادث نمىشود،بلكه مصلحت مال واقع است،ولى در نفس تطبيق عمل طبق اماره و در استناد به اين اماره در مقام عمل مصلحتى حادث مىشود و جبران مىكند ما فات را.
سؤال دوم:مخترع مصلحت سلوكيه كيست؟
جواب:براى اولين باز شيخ انصارى اين اصطلاح را به كار برده و اين مسلك را اختيار نموده و مدعى شده كه من در اين مبنى تنها نيستم،بلكه پيش از من شيخ طوسى در عدة الاصول و علامه در نهاية الاصول نيز به اين نظريه اشاره نمودهاند و از متأخرين هم مبناى ميرزاى نايينى همين است.
سؤال سوم:چه عاملى باعث شد كه شيخ از روش مشهور عدول نموده و قائل به مصلحت سلوكيه شود؟
جواب:از طرفى به عقيدۀ شيخ انصارى حل معماى مذكور در مقدمه ٨ و ١٢ بر مبناى طريقيت محضه كه مشهور مىگويند ممكن نبوده از طرفى هم شيخ ملاحظه نموده كه انتخاب مسلك ثانى،يعنى قول به سببيت محضه هم مستلزم قول به تصويب معتزلى است و تصويب معتزلى همانند تصويب اشعرى بالاجماع عند الشيعة باطل است،لذا به گمان خودش راه وسطى و طريق سومى را اختيار نموده است تا هم از شر تصويب فرار كرده باشند و هم مشكل حجيت امارات را در فرض انفتاح باب علم حل كند و آن راه سوم همان مصلحت سلوكيه است.
سؤال چهارم:شما در مقدمه ١٢ در رابطه با تصحيح حجيت امارات بر مبناى طريقيت دو وجه ذكر گرديد وجه ثانى اين بود كه شارع مقدس به ملاحظه مصلحت تسهيل كه يك مصلحت نوعيه است امارات ظنيه را حتى در فرض انفتاح حجت نموده.حال مىپرسيم:بين مصلحت سلوكيهاى كه شيخ مىگويد با مصلحت تسهيل كه شما مىگوييد چه فرق است؟
جواب:مصلحت سلوكيه شيخ يك مصلحت شخصيه است.بنابراين،مسلك در