شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٨١ - ٤- طريقه تقرير
است منتهى در رابطه با تقرير دو مطلب قابل توجه و بحث است:
١.آيا اصولا در عصر غيبت چنين اجماعى قابل تحقق است يا نه؟به عبارت صحيحتر آيا اگر در عصر غيبت اجماعى محقق شود چنين اجماعى هم حكم زمان حضور را دارد و از طرف امام ردع قابل تحقق است پس اگر ردع نكرد علامت رضايت است و يا اين طريقه مختص به عصر حضور است؟اين قابل بحث است.
٢.اصولا در زمان غيبت بيان حكم واقعى و تعليم الجاهل بر امام عليه السّلام واجب است يا واجب نيست؟اين نيز جاى بحث است.
تا به حال با خلاصۀ چهار طريقه آشنا شديم،پيش از ورود در تجزيه و تحليل و بررسى اين اقوال و انتخاب قول حق مىگوييم:سيد مرتضى مىگويد:تنها بايد از راه اجماع دخولى رأى معصوم را تحصيل كنيم و راههاى ديگر بىنتيجه است.و شيخ طوسى مىگويد:تنها بايد از راه قانون لطف رأى معصوم را تحصيل كنيم و طرق ديگر بىفايده است.ما مىگوييم:طريق خاصى موضوعيت ندارد بلكه معيار و ملاك كشف راى امام عليه السّلام است خواه قطع به قول معصوم از طريق اجماع دخولى حاصل شود و خواه از طريق اجماع لطفى و يا از طرق ديگر،پس وجهى براى انحصار نيست.
و التحقيق:برخى از اين طريق چهارگانه كه ارزشمند است و بهطور قاطع كشف از راى معصوم مىكند منحصر به زمان معصوم است و در زمان غيبت مفيد فايده نيست همانند اجماع دخولى و تقريرى،و برخى ديگر از اين طرق كه عام المنفعة بوده و در دوران غيبت هم داراى ارزش است متاسفانه حجيت و ارزش ندارد همانند اجماع لطفى و حدسى،در نتيجه بيشتر اجماعات محصلهاى كه در عصر غيبت تحصيل مىشوند،بلكه تمام اين اجماعات فايدهاى نداشته و قطع به قول معصوم براى ما نمىآورند،دليل ما بر اين سخن برهان سبر و تقسيم است:
مقدمه:سبر در لغت به معناى داخل كردن ميل در زخم است به منظور تحصيل و تعيين عمق جراحت تا شخص جراح بتواند درست معالجه كند،ولى بعدها اين كلمه در مطلق امتحان كردن به كار رفته و مىرود.و اما در اصطلاح دانشمندان برهان سبر و تقسيم يا روش ترديد آن است كه ابتداء تمام احتمالات يك شىء را كه احتمال