شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١١ - ١- موضوع مقصد سوم

مقدمه

در مقدمه مباحث حجت امورى قابل توجه است كه عبارت‌اند از:

١.موضوع مقصد سوم

مطلب اول از مطالب مقدمه دربارۀ تعيين موضوع اين مقصد است.همان‌طور كه به نظر مشهور دانشمندان هر علمى داراى موضوع معينى است و در آن علم در اطراف آن بحث مى‌شود همچنين هر مسئله از مسائل علمى و هر باب آن نيز موضوع مشخصى دارد كه در آن باب دربارۀ حالات و عوارض آن موضوع بحث مى‌شود، روى اين اصل بر ماست كه ابتدا موضوع مباحث حجت و سپس محمولات آن را جستجو كنيم.

موضوع:موضوع مباحث حجت عبارت است از«كل شىء يصلح ان يدعى انه دليل على الحكم الشرعى»؛يعنى هرآن چيزى كه لياقت دارد كه دانشمندى مدعى شود كه آن چيز دليل بر حكم شرعى است اعم از ادله اربعۀ مشهوره و يا امور ديگر از قبيل قياس و استحسان و...آن‌گاه اگر در اين مقصد سوم با دلايل قطعيه توانستيم ثابت كنيم كه فلان امر حجت و طريق الى الواقع است همانند خبر واحد ثقه مثلا با آرامش خاطر به منظور اثبات احكام شرعيه به آن مراجعه مى‌كنيم و اگر نتوانستيم ثابت كنيم چه قطع به عدم حجيت يك امرى داشته باشيم و چه شك يا ظن در حجيت شىء داشته باشيم،به آن طرق اعتنا نمى‌كنيم و در احكام شرعيه از آن مدد نمى‌گيريم.