شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١١٣ - ٣- خبر متواتر

است كه حكم اللّه را براى او بيان كند و جاهل را آگاه كند.

٣.خبر متواتر

فصل سوم از فصول اربعه باب سنت،دربارۀ خبر متواتر است،به‌طور كلى اخبار از قول معصوم و نقل قول معصوم دو نوع است:

١.به صورت خبر متواتر؛

٢.به صورت خبر واحد.

خبر متواتر عبارت است از خبرى كه براى مخاطب و شنونده آرامش نفس و اطمينان خاطر بياورد آن‌گونه سكون و آرامش كه شك را از دل بزدايد و درخت يقين را در سرزمين دل بكارد.و اين آرامش خاطر از راه گزارش جماعت بسيارى باشد كه به حسب عادت توافق اين‌همه انسان بر كذب محال و ممتنع باشد نظير علم ما به وجود مكه،به كلام اللّه بودن قرآن و...

خبر واحد عبارت است از خبرى كه مفيد چنين سكون نفسى نباشد خواه راوى آن يك نفر باشد و يا افراد متعددى كه به حد تواتر نرسد و به تعبير صاحب معالم:ما لم يبلغ حد التواتر سواء قلت رواته ام كثرت.

به گفته جناب مصنف،در ارتباط با خبر متواتر در كتاب المنطق مفصل بحث شده و در اينجا به‌طور مجمل مطالبى ذكر مى‌شود كه مجموعا چهار نكته هستند:

١.خبر متواتر گاهى بلاواسطه است و گاهى مع الواسطه،آنجا كه بلاواسطه باشد مانند اينكه صد نفر يك حادثه را مشاهده نموده و به شخصى از آن حادثه اخبار كنند.

آنجا كه مع الواسطه باشد گاهى واسطه واحد است و گاهى متعدد است مثل اخبار از حوادث بسيار قديم تاريخ،حال در مواردى كه واسطه يا وسائط و طبقات در كار است شرط متواتر بودن اين خبر آن است كه تمام وسائط در حد تواتر خبرى را نقل كنند.

بنابراين،اگر يكى از طبقات مخبرين چه طبقۀ اول و يا آخر و يا طبقات وسط از حد تواتر پايين‌تر آيد،چنين خبرى به خبر واحد ملحق مى‌شود و نتيجه تابع اخس مقدمات است.دليل مطلب آن است كه در مواردى كه وسائط متعدد در كار است در حقيقت خبرهاى متعدد در كار است؛زيرا طبقۀ اخير كه خود شاهد صحنه نبوده،بلكه