شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٦٣ - ١٣- اماره طريق است يا سبب؟
در فرض انفتاح به ما متابعت از اماره را اذن داده در وصول به احكام واقعيه كشف مىكنيم كه شارع در موارد خطاى اماره مسامحه نموده نسبت به تكاليف واقعيه و نخواسته كه حتى در اين مورد هم بندگان به واقع برسند للضروره و لذا قيام اماره عند المخالفه موجب عذر براى مكلفين مىشود و در اين باب مثل امارۀ ظنيه كمثل القطع است همانطور كه قطع فقط طريق الى الواقع است و عند المخالفة فقط معذر است نه اينكه طبق قطع در مقطوع به مصلحتى حادث شود فهكذا الامارة.
در خاتمه:شاهد بر اينكه شارع در موارد خطاى اماره مسامحه نموده آن است كه در مواردى كه شارع مقدس بنا بر مسامحه ندارد،بلكه بنا بر محافظت واقع دارد مثل باب نفوس و اعراض مردم در اينجا به امارات ظنيه اكتفا نكرده،بلكه امر به احتياط نموده است.(خذ فاغتنم).
١٣.اماره طريق است يا سبب؟
در باب حجيت امارات گروهى از اصوليين مىگويند:امارات مطلقا حجيت دارند حتى در فرض انسداد باب علم و علمى و گروهى معتقدند كه امارات فقط در فرض انسداد باب علم حجتاند دسته اول خودشان در نحوۀ حجيت امارات اختلاف دارند گروهى مسلك طريقيت را برگزيدهاند(مشهور شيعه)و گروهى مسلك سببيت را انتخاب كردهاند(معتزله)و بعضى هم مسلك مصلحت سلوكيه را ذكر كردهاند كه شيخ انصارى باشد و در مقدمه ١٣ و ١٤ اين مسالك سهگانه تفسير خواهد شد دو مسلك اول در اين مقدمه و مسلك سوم در مقدمه بعدى.دو مسلك اول:
١.خلاصۀ مسلك طريقيت:خداوند متعال در لوح محفوظ احكامى دارد كه بر اساس مصالح و مفاسد واقعيه جعل شدهاند و در آن احكام عالم و جاهل،مسلمان و كافر بهطور مساوى شركت دارند و همگان مكلفاند و آن احكام هرگز قابل تغيير و تبديل نيستند چه فتواى مجتهد مطابق با آن باشد و چه نباشد،سپس همان شارع مقدس طرق و راههايى را براى وصول به واقع جعل نموده از قبيل خبر واحد و...و به بندگانش اذن داده كه از اين طرق براى رسيدن به واقع حركت كند حال اگر اين امارات