شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٢٠ - آيه اول آيه نبأ

٤.آيه سؤال،

٥.آيه اذن.

جناب مصنف،استدلال به سه آيۀ اول را مورد بحث قرار مى‌دهد و دليل مطلب در آينده روشن خواهد شد.

آيه اول.آيه نبأ

نخستين آيه‌اى كه مشهور اصوليين از قديم الايام الى يومنا هذا بدان استدلال نموده‌اند آيۀ شريفۀ نبأ است،قرآن در سورۀ حجرات آيه ٦ مى‌فرمايد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جٰاءَكُمْ فٰاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهٰالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلىٰ مٰا فَعَلْتُمْ نٰادِمِينَ؛ ترجمه:اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هرگاه فاسقى براى شما خبر آورد بر شما واجب است تبين و تثبت و تحقيق كنيد و بترسيد از اينكه اصابت كنيد قومى را از روى جهالت و در نتيجه بر كارى كه كرده‌ايد پشيمان شويد.

شأن نزول:مرحوم امين الاسلام طبرسى در تفسير مجمع البيان(ج ٩ و ١٠،ص ١٣٣ فرموده است:پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شخصى به نام وليد بن عقبه را مامور كرد كه به ميان قبيلۀ بنى المصطلق رفته و زكات اموال آنان را جمع نموده به مدينه بياورد وليد به سمت آن قوم حركت كرد هنگامى كه مردم قبيله مطلع شدند كه نمايندۀ رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به سمت آنها مى‌آيد بسيار خوشحال شده و از منازل به عنوان استقبال از وليد بيرون آمدند،اما از آن رهگذر كه ميان وليد و آن قبيله در دوران جاهليت عداوت و دشمنى بود وى تصور كرد كه آنان به قصد ريختن خون او از خانه‌ها بيرون آمده‌اند و لذا با عجله به مدينه برگشت و حضور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شرفياب شده عرضه داشت يا رسول اللّه قبيله بنى المصطلق زكات اموال خود را ندادند پيامبر ناراحت شد و تصميم گرفت با لشكرى انبوه به جنگ آنان برود،در اينجا بود كه آيه فوق نازل گرديد،حال با توجه به شأن نزول آيه مى‌گوييم:علماى اصول به اين آيۀ شريفه از دو جهت استدلال كرده‌اند:

١.از ناحيۀ مفهوم وصف،

٢.از ناحيۀ مفهوم شرط.