شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣٥٥ - ٥- حكومت و ورود
احتمال دارد كه در واقع فاسق باشد و شرعا نجات مؤمن صالح مهمتر است و همينكه احتمال اهميت آمد عقل مىگويد:احتياط كن و قدر متيقن را بگير و اين حكم عقلى به احتياط منحصر به ما نحن فيه نيست،بلكه در جميع مواردى كه دوران امر بين تعيين و تخيير است عقل حكم به احتياط مىكند فى المثل نمىدانيم كه آيا در كفارۀ قسم معينا عتق رقبه واجب است و يا مخير هستيم بين احد الأمور الثلاثة،يعنى اطعام و كسوت و عتق عقل مىگويد قدر متيقن را اخذ كن و احتياطا عتق رقبه را برگزين چون اگر قدر متيقن را گرفتى چه در واقع حكم تعيين باشد و چه تخيير وظيفه را انجام دادى و به واقع رسيدى بنابراين،محتمل الأهمية نيز مقدم مىشود.و هذا اصل ينفع كثيرا فى الفروع الفقهية فاحتفظ به.
٥.حكومت و ورود
مقدمه پنجم از مقدمات باب تعارض دربارۀ حكومت و ورود است و در اين رابطه يك مقدمه و دو مقام از بحث داريم.
مقدمه:اين مقدمه مشتمل بر دو سؤال و جواب همراه با يك داستان است.
سؤال ١.كدام دانشمند اصولى مسألۀ حكومت و ورود را اختراع نمود؟
جواب:مبتكر اين دو مسئله جناب شيخ اعظم خاتم الفقهاء و المجتهدين شيخ مرتضى انصارى دزفولى است كه وى بدينوسيله باب تازهاى را در مسير اجتهاد و استنباط احكام به روى فقهاى عظام گشود.البته در عبارات جواهر الكلام نيز گهگاهى تعبير به حكومت يا ورود شده و لكن منقح نشده و با اين حدود و ثغورى كه دارد تبيين نشده و خود شيخ هم مدعى است كه فقهاى سلف در استنباطاتشان از شيوۀ حكومت و ورود با اين اصطلاح مطرح نبوده و در هر حال سكه به نام نامى شيخ انصارى رحمه اللّه زده شده اگرچه زمينۀ بحث از قبل بوده اما كسى كه اين مبحث را زنده و شكوفا نمود مرحوم شيخ انصارى بوده شكر اللّه مساعيه الجميلة.
سؤال ٢.چه عاملى باعث شد كه شيخ انصارى دست به اين اختراع بزرگ بزند؟
جواب:جناب شيخ در ضمن تحقيقات گستردۀ عملى و فقهى به مواردى برخورد كردهاند و ملاحظه نمودهاند كه گاهى يك دسته از ادله بر دسته ديگر مقدم مىشوند در