شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٥٤ - د دليل حجيت خبر واحد از بناى عقلا
زنى را كه شوهر او فتواى مرجع تقليدش را در رابطه با مسائل زنانه براى او بازگو كند با اين حال او مردد باشد كه آيا عمل بكنم يا نه؟هرگز،بلكه همه جا عكس آن مشاهده مىشود و...
تا اينجا روش عقلاى عالم عموما و مسلمانان جهان خصوصا به دست آمد كه همگى به خبر واحد ثقه ترتيب اثر مىدهند.
حال مىگوييم:شارع مقدس هم يكى از عقلاى عالم،بلكه رئيس العقلاء،بلكه خالق العقل است.پس او نيز بايد همين شيوه را در اخذ به احكامش پذيرفته باشد و با عقلاى عالم متحد المسلك باشد؛به دليل اينكه اگر شارع در تبليغ احكام خويش به پيروانش،يعنى موحدين جهان،طريقۀ جديدى غير از روش عقلاى عالم داشت حتما و جزما به پيروان خويش ابلاغ نموده و آنان را از اتباع سيرۀ عقلاييه در اين جهت برحذر مىداشت.حال آنكه حتى در يك مورد هم روش جديدى را ارائه نداده و ندادهايم جايى را كه و لو به صورت خبر واحد شارع فرموده باشد به خبر ثقه اعتماد نكنيد پس از عدم ردع شارع ما استكشاف مىكنيم موافقت شارع را با اين سيرۀ عقلاييه.
ان قلت:شايد شارع بيان نموده،ولى به دست ما نرسيده.
قلت:اگر بيان كرده بود هرآينه قطعا و جزما به دست ما مىرسيد يا به نحو تواتر يا خبر واحد؛زيرا تمام عوامل براى اظهار و بيان موجود بوده و هيچ مانعى هم در كار نبوده؛زيرا مسئله يك مسئله سياسى نبوده كه بنا بر اخفا باشد.پس معلوم مىگردد چنين ردعى در كار نبوده است.
نتيجه:اين دليل داراى دو مقدمه است:عقلاى عالم عموما به خبر ثقه اعتماد مىكنند.٢.اين بناى عقلا كاشف از موافقت شارع است و اين دليل با تماميت اين دو مقدمه يك دليل قطعى و جزمى است چنانكه ميرزاى نايينى هم در فوائد الاصول بنا به نقل مقرر فرموده است:مهمترين دليل ما بر حجيت خبر واحد همين بناى قطعيه عقلاييه است به حيث كه اگر در ساير ادله هم كسى مناقشه نمايد در خصوص اين دليل نمىتواند خدشه كند.