شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٨٨ - امكان نسخ قرآن

تلاوت پيش آمده و تحقق يافته است.

امكان نسخ قرآن

دومين مبحث دربارۀ امكان نسخ قرآن است،اين بحث داراى دو مرحله است:

١.آيا اصولا نسخ در اديان و شرايع آسمانى ممكن است يا محال؟

٢.برفرض كه در ساير اديان و شرايع نسخ ممكن باشد آيا در دين اسلام و قرآن ممكن است يا خير؟

مقام اول:دانشمندان يهود مى‌گويند:نسخ در احكام الهيه و شرايع آسمانى محال است.غرض آنان از اين سخن،اثبات استمرار احكام شريعت حضرت موسى عليه السّلام است.

مقام دوم:ابو مسلم اصفهانى كه يكى از دانشمندان معتزله است مى‌گويد:نسخ در قرآن و احكام شرع مبين اسلام مستحيل است به دليل اينكه خداوند فرموده است:

لاٰ يَأْتِيهِ الْبٰاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ.

اما در مقابل علماى يهود و در مقابل پاره‌اى از علماى اسلام،اكثريت مطلق و قريب به اتفاق دانشمندان اسلامى چه از فرقه‌هاى مختلف اهل تسنن و چه علماى شيعه نسخ را در جميع اديان آسمانى و احكام دين حتى در احكام اسلام ممكن و جايز مى‌دانند حال دو گروه اول هريك براى اثبات مدعاى خويش دلايلى اقامه نموده‌اند كه برخى از آن ادله عام است و دلالت مى‌كند بر استحالۀ نسخ مطلقا؛يعنى نسبت به تمام شرايع آسمانى و برخى خاص است؛يعنى فقط دلالت مى‌كند بر استحالۀ شيخ نسبت به احكام قرآن،مجموع اين ادله بنا بر نقل مفاتيح الاصول دوازده دليل است كه مصنف به مهم‌ترين آنها اشاره نموده و جواب داده است و آن چهار دليل است كه سه دليل اول عام و دليل رابع خاص است و در حقيقت استدلال و برهان نيست،بلكه يك سلسله تشكيكات است و لذا مصنف از آنها به عنوان شبهات ياد مى‌كند:

دليل يا شبهه اول:اين حكم شرعى كه مى‌خواهد نسخ شود از دو حال خارج نيست:

١.يا حكمى است كه دوام و استمرار دارد و هميشگى است و يا حكمى است كه بقا