راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٦

مى‌گويد: تا سود ببرد، راز خويش را (حتّى) به دوستانش نمى‌گويد، شهادت به حق را از بيگانگان دريغ نمى‌ورزد، هيچ كار خوبى را از روى خودنمايى انجام نمى‌دهد و آن را از روى حيا ترك نمى‌كند. اگر او را بستايند، بيمناك از گفته‌هاست و از آنچه ستايشگران نمى‌دانند طلب آمرزش كند. سخن بيگانگان او را نفريبد و از محاسبه عمل خود، نزد خداوند، مى‌ترسد».«٤٠»

امام باقر عليه السّلام فرمود: «مؤمن كسى است كه چون خشنود باشد خشنودى‌اش او را وادار به گناه و كار بيهوده نكند و چون ناخشنود باشد ناخشنودى‌اش او را از گفتن حق باز ندارد و در وقت داشتن قدرت، قدرتش او را به تجاوز از حق وادار نسازد».«٤١»

امام صادق عليه السّلام فرمود: «مؤمن در كار دين پر تلاش و در عين نرمى دور انديش و ايمانش توأم با يقين است. براى تحصيل فقه حريص، در راه هدايت با نشاط و در نيكوكارى پايدار است، حلمش توأم با علم، و با وجود ملايمت، زيرك است و با آن كه در هنگام توانگرى، در راه حق بخشنده است امّا از ميانه روى در نمى‌گذرد. در زمان تنگدستى خوش ظاهر، و با وجود قدرتمندى اهل گذشت و در عين خيرخواهى براى مردم، مطيع فرمان خداست. در حال شهوت خويشتن‌دار و در حال رغبت پرهيزگار، در امر جهاد حريص و در وقت گرفتارى نمازگزار و در سختى شكيباست، در برابر حوادث سنگين و با وقار و در ناگواريها بردبار و در مقابل نعمت سپاسگزار است. اهل غيبت، خود بزرگ بينى، قطع رحم، سستى، خشونت و سنگدلى نيست. چشمش بر او (بر انديشه‌اش) پيشى نگيرد و شكمش او را رسوا نسازد و ابزار شهوت بر او چيره نشود.

بر مردم حسد نورزد. ممكن است مردم او را سرزنش كنند ولى او كسى را سرزنش نكند.

اسرافكار نيست، ياور مظلوم و دلسوز مستمند است. خود از خويشتن در رنج است ولى مردم از دست او در آسايشند بر عزّت دنيا بى علاقه است و از ذلّتش بى‌تابى نكند. امر مهمى است كه مردم به آن رو آورده‌اند (امر دنيا) ولى او را مهمى ديگر است كه گرفتار كرده (امر آخرت). در قضاوتش كاستى و در رأيش سستى و در دينش تباهى مشاهده نمى‌شود. هر كه با او مشورت كند، رهبرى كند و كمك كننده‌اش را كمك نمايد، از