راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٧٦ - باب دوم در آداب مسافر از اوّل حركت تا بازگشت و آن يازده چيز است
ايستاد در حالى كه عبايى را با دست گرفته بود تا باران روى سر رفيقش نريزد، پس هر چه رفيقش گفت: براى خدا، براى خدا اين كار را نكن، او مىگفت: مگر تو نگفتى كه فرمانروايى براى تو حتمى است، پس مرا مجبور نكن و از قولت برنگرد، تا اين كه ابو على گفت: كاش مىمردم و نمىگفتم كه تو فرمانروايى،. پس فرمانروا شايسته است كه چنين باشد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است: «بهتر آن است كه همراهان چهار تن باشند» و اختصاص عدد چهار از بين ساير اعداد ناگزير فايدهاى دارد و آنچه در اين باره مىتوان گفت اين است كه هيچ مسافرى بدون وسايل نمىشود و از طرفى بايد آن را حفظ كند و نيازهايى نيز دارد كه براى انجام آن بايد رفت و آمد كند. در حالى كه اگر سه نفر باشند، كسى كه به دنبال حاجت مىرود يك نفر است كه بدون همراه بايد رفت و آمد كند، در آن صورت به سبب نداشتن همراهى كه با او مأنوس شود بدون خطر و دلتنگى نخواهد بود و اگر دو نفر به دنبال آن حاجت بروند، نگهبان وسايل يك تن خواهد بود. او نيز بدون خطر و نگرانى نمىشود پس در اين صورت با كمتر از چهار تن مقصود حاصل نمىشود و بيش از چهار تن هم يك رابطه هماهنگ نمىتوانند داشته باشند، در نتيجه بين آنها توافق حاصل نمىشود، زيرا نفر پنجم پس از رفع حاجت، زايد مىماند و كسى كه نيازى به او نباشد مورد توجه نخواهد بود و همراهى با او به تمام و كمال نمىرسد.
آرى، فزونى همراهان فايده ايمنى از موارد ترس را دارد ولى چهار تن براى همراهى خصوصى بهتر است نه مسافرت جمعى و عمومى، چه بسا همراهى كه با وجود همراهان زياد، حرف نمىزند و تا پايان راه به دليل اين كه نيازى به او نبوده با او رابطهاى برقرار نمىشود.
مىگويم: از طريق شيعه نيز در اين باب روايتى است از پيامبر صلى الله عليه و آله در كتاب من لا يحضره الفقيه كه مىفرمايد: «اول همراه سپس مسافرت.»«١١»
از امام صادق عليه السّلام است كه «رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: آيا به بدترين مردم، شما را آگاه نسازم؟ عرض كردند: چرا يا رسول الله، فرمود: بدترين مردم كسى است كه به تنهايى به سفر رود، از كمك به ديگران خوددارى كند و بندهاش را كتك بزند.»«١٢»
و از امام كاظم عليه السّلام است كه فرمود: «در سفارش رسول خدا صلى الله عليه و آله به على عليه السّلام آمده است: به تنهايى مسافرت نكن، زيرا شيطان همراه شخص تنهاست ولى از دو تن دور
«١١» من لا يحضره الفقيه ، باب كراهة الوحدة فى السفر، ص ٢٢٥.
«١٢» من لا يحضره الفقيه ، باب كراهة الوحدة فى السفر، ص ٢٢٥.