راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٧٤ - باب دوم در آداب مسافر از اوّل حركت تا بازگشت و آن يازده چيز است

نينجامد.»«٤»

از ابو ربيع شامى نقل شده است كه: نزد امام صادق عليه السّلام بوديم و خانه پر از جمعيّت بود، فرمود: «از ما نيست هر كه با هم‌صحبتش معاشرت خوبى و با رفيقش رفاقت خوبى نداشته باشد و با هم‌خوراكش به نيكى هم‌خوراكى نكند و با كسى كه با او خوشخو است، خوشخو نباشد.»«٥»

از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود: «از سنّت است كه وقتى گروهى به سفر مى‌روند، خرج سفرشان را بپردازند كه اين گواراتر است براى خودشان و بهتر است براى اخلاقشان.»«٦»

مردم در خدمت امام صادق عليه السّلام راجع به جوانمردى گفتگو مى‌كردند، امام عليه السّلام فرمود:

«شما گمان مى‌بريد كه جوانمردى به فسق و فجور است، همانا جوانمردى و مروّت به سفره گسترده و بذل و بخشش و انتشار نيكى و اذيّت نكردن ديگران است، امّا آنچه شما گمان كرده‌ايد، بد ذاتى و تبهكارى است، سپس فرمود: جوانمردى چيست؟ مردم گفتند:

نمى‌دانيم، فرمود: به خدا سوگند كه جوانمردى آن نيست كه مرد سفره‌اش را در آستانه منزل خود پهن كند، بلكه جوانمردى دو نوع است: يكى در غير سفر و ديگرى در سفر امّا آن كه در غير سفر است، عبارت است: از تلاوت قرآن و همواره در مساجد بودن و در پى حوايج برادران ايمانى رفتن و نعمتى كه بر خدمتگزارى مى‌بينى آن نعمت دوست را شاد و دشمن را سرافكنده مى‌كند. و اما جوانمردى در سفر، زيادى توشه و پاك بودن و در اختيار همراهان گذاشتن آن و پس از جدايى از همسفران، پوشيده نگه داشتن معايب ايشان و شوخى كردن بسيار است به شرطى كه باعث خشم خداى تعالى نباشد. سپس فرمود: به خدايى كه جدّم را به حقّ فرستاده است خداى عزّ و جلّ به قدر مروّت هر بنده‌اى روزى او را مى‌رساند، زيرا كمك الهى به قدر هزينه نازل مى‌شود و به مقدار سختى بلا و مصيبت، صبر مى‌رسد.»«٧»

غزّالى گويد: دوّم اين كه همراهى براى خود انتخاب كند و به تنهايى بيرون نشود، اوّل‌