راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٦٦ - باب اول- در فوايد سفر
بهتر از زيارت مردگان است.
مىگويم: به شرط تساوى زندگان و مردگان. اگر نه، بايد به مراتب آنان بنگريم.
ابو حامد غزالى مىگويد: فايدهاى كه از ديدار زندگان به دست مىآيد درخواست بركت دعا از آنها و بركت نظر كردن به ايشان است، زيرا نظر كردن به سيماى دانشمندان و صالحان عبادت است و باعث تحريك اشتياق به پيروى از ايشان و آراسته شدن به اخلاق و آداب ايشان است و اينها سواى فوايدى است كه مىتوان از شناخت چگونگى روحيات و رفتار آنها به دست آورد. و صرف زيارت برادران دينى فضيلت دارد، همان طورى كه در بخش آداب معاشرت گفتيم و در تورات آمده است: «تا چهار ميل برو و برادر دينى را زيارت كن.»
امّا ديدار سرزمينها و بقعهها به جز مسجدهاى سه گانه و جز مرزها براى مرزدارى ثوابى ندارد، حديث بالا روشن است در اين كه براى بركت جستن از سرزمينها بار سفر نبنديد مگر به قصد مساجد سه گانه. البته فضيلتهاى حرمين را در بخش حج گفتيم و بيت المقدس نيز داراى فضيلت زيادى است، حضرت سليمان عليه السّلام از خداوند عزّ و جلّ درخواست كرد كه هر كه قصد زيارت آن مسجد را كند هدف او تنها نماز گزاردن در آن باشد، در تمام مدت اقامت تا هنگام خروج نظرت را از او بر نگردان و او را از گناهانش پاك كن مانند روزى كه از مادر متولد شده است! و خداوند دعاى سليمان عليه السّلام را مستجاب كرد.
مىگويم: فضيلت مسجد كوفه و نماز در آن جا را نيز با سخن امير المؤمنين عليه السّلام راجع به فضيلت آن، در كتاب اسرار حج نقل كرديم كه فرمود: «اگر مردم مىدانستند چه بركتى در مسجد كوفه است از كرانههاى زمين به آن جا مىآمدند هر چند با دستها بر روى برف راه مىرفتند.»«٤٢»
غزّالى گويد: قسم سوم آن است كه مسافرت براى فرار از عامل نگران كننده دينى باشد و آن نيز نيكوست، زيرا كه فرار از امور طاقت فرسا، از روش پيامبران است. و از جمله چيزهايى كه بايد از آنها فرار كرد، واليگرى، مقام و زيادى علايق و اسباب است، زيرا همه اينها باعث برهم زدن فراغت دل است در حالى كه دين جز با دل فارغ از غير خدا كامل نمىشود. بنابر اين اگر دل كاملا فارغ نباشد به مقدارى كه فراغت آن صورت
«٤٢» ج ٢، ص ١٥٩ همين كتاب .