و انگيزه‌هاى آن توجّه كن كه چه چيزهايى هستند آنها عبارتند از تعليم و تعلّم، سود رساندن و سود بردن، فرا گرفتن ادب و ادب آموختن، انس گرفتن و مورد انس واقع شدن، ثواب رساندن و ثواب بردن به وسيله اداى حقوق، و عادت به فروتنى و استفاده از تجربياتى كه از راه مشاهده احوال و پندگيرى از آنها حاصل مى‌شود. اين موارد را بايد به تفصيل بيان كنيم، زيرا از جمله فوايد معاشرت‌اند در هفت مورد و به شرح زير:

فايده اوّل- تعليم و تعلّم-

البتّه فضيلت آن دو را در كتاب علم بيان كرده‌ايم. و اين دو امر كه از بزرگترين عبادتهاى دنيا به شمار مى‌آيند جز از راه معاشرت قابل تصوّر نيستند، هر چند كه انواع علوم فراوان و بعضى از آنها قابل ترك هستند. و بعضى در دنيا ضرورى و لازمند. پس كسى كه نياز به آموختن واجبات دارد، با گوشه‌نشينى مرتكب گناه مى‌شود امّا اگر واجبات را آموخته است و نمى‌خواهد در ژرفاى علوم فرو رود و مى‌خواهد به عبادت مشغول شود بايد از آموختن كناره‌گيرى كند ولى اگر توانايى كسب مهارت در علوم شرعى و عقلى را دارد، پيش از آموختن اين علوم گوشه‌نشينى برايش بسيار زيانبار است. از اين رو نخعى و ديگران گفته‌اند: فقه بياموز سپس گوشه‌گيرى كن هر كس پيش از آموختن فقه گوشه‌گيرى اختيار كند، غالبا اوقات خود را در خواب و يا در انديشه هوا و هوس هدر مى‌دهد و در نهايت چنان كسى با انديشه‌ها و اورادى كه در ذهن دارد، اوقات خود را پر مى‌كند، وانگهى در فعاليتهاى جسمانى و روحى خود گرفتار انواع خود قريبيها مى‌شود كه سعى او را هدر مى‌دهد و عملش را ناخود آگاه باطل مى‌سازد، و در اعتقاد به خداى تعالى و صفات حضرت بارى، از اوهامى كه توهّم مى‌كند و با آنها مأنوس مى‌گردد و افكار فاسدى كه در آنها غوطه مى‌خورد جدا نمى‌گردد. پس در بسيارى از احوالش مسخره شيطان خواهد شد در حالى كه خود را از عابدان مى‌پندارد. بنابر اين، اصل دين همان علم و آگاهى است. پس خيرى در گوشه‌گيرى مردم عوام و نادان نيست يعنى آن كسانى كه در خلوت عبادت را به درستى انجام نمى‌دهند و همه لوازم عبادت را نمى‌شناسند. بنابر اين نفس آدمى به بيمارى مى‌ماند كه نيازمند پزشك ماهرى است تا او را معالجه كند و بيمار نادان هر گاه خود را از پزشك- پيش از آن كه خود علم پزشكى را بياموزد- بدور نگهدارد، ضررش چند برابر و ناگزير