راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٥٩ - سخن و خنده پيامبر صلى الله عليه و آله
همه كس زودتر خشمگين مىشد و زودتر از همه خشنود مىگشت و مهربانتر و بهتر از همه مردم به مردم و از همه كس سودمندتر به حال آنان بود و چنان بود كه در مجلس آن حضرت صداها بلند نمىشد.«٩٩» و چون از مجلس برمىخاست مىگفت: «سبحانك اللهمّ و بحمدك اشهد ان لا اله الّا انت استغفرك و اتوب اليك». آنگاه مىفرمود: «اينها را جبرئيل به من آموخت»«١٠٠».
سخن و خنده پيامبر صلى الله عليه و آله
از همه مردم گشادهزبانتر«١٠١» و شيرين سخنتر بود و خود مىفرمود: «من فصيحترين عربم«١٠٢» و اهل بهشت به زبان محمد صلى الله عليه و آله سخن مىگويند«١٠٣».» آن حضرت كم حرف و نرم گفتار بود و در وقت گفتن سخن بيهوده نمىگفت و سخنش مانند جواهر به رشته كشيده بود.«١٠٤» عايشه مىگويد: مانند حرف زدن شما تند حرف نمىزد، سخنش آرام و منظّم بود در حالى كه شما پراكنده سخن مىگوييد.«١٠٥»
«٩٩» اين حديث را صدوق در المعانى ، ص ٨١ نقل كرده است .
«١٠٠» اين حديث را نسائى در كتاب عمل اليوم و الليلة و حاكم در مستدرك ج ١ / ٥٣٧ نقل كرده اند.
«١٠١» عراقى گويد: اين حديث را ابوالحسن بن ضحاك در كتاب الشمائل و ابن جوز در الوفاء به اسناد ضعيف از قول بريده نقل كرده اند كه : رسول خدا (صلى اللّه عليه و اله ) فصيحترين عرب بود، سخنى را مى گفت و آنها نمى فهميدند، آن حضرت توضيح مى داد و آنان را مطلع مى ساخت .
«١٠٢» اين حديث را ابن سعد در طبقات از يحيى بن يزيد سعدى به طور مرسل با سند صحيح چنين نقل كرده است : ((من عربترين شما از قريشم )) در جامع الصغير همين طور است به موضوعات الكبير، مولى على قارى ، ص ٤٠ مراجعه كنيد.
«١٠٣» اين حديث را طبرانى ، ابوالشيخ و حاكم در مستدرك و ابن مردويه و بيهقى در الشعب از قول ابن عباس چنين نقل كرده است : ((زبان اهل بهشت عربى است )) به درالمنثور، ج ٤، ص ٢ مراجعه كنيد.
«١٠٤» ام معبد سخن پيامبر را در حديث هجرت پيامبر به مدينه چنين نقل كرده ، به مستدرك حاكم ، ج ٣، ص ٩، تاريخ طبرى و تاريخ خميس و كتابهاى ديگر مراجعه كنيد.
«١٠٥» اول اين حديث را بخارى در ج ٤، ص ٢٣١ و به گفته عراقى دو جمله آخر را خلعى در فوائد خود با اسناد منقطع نقل كرده است .