الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٤٠ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

شرح‌

قوله: حتّى تنزّل علينا الخ: آيه (٩٣) از سوره اسراء.

قوله: و اتّقوا يوما الخ: آيه (٤٨) از سوره بقره.

قوله: فسبحان اللّه حينا الخ: آيه (١٧) از سوره روم.

متن: و هل حذف الجارّ و المجرور معا او حذف الجار وحده فانتصب الضّمير و اتّصل بالفعل كما قال:

اى شهدنا فيه، ثم حذف منصوبا؟ قولان: الاوّل عن سيبويه، و الثّانى عن ابى الحسن، و فى امالى ابن الشّجرى قال الكسائى: لا يجوز ان يكون المحذوف الا الهاء، اى ان الجار حذف اوّلا، ثمّ حذف الضّمير، و قال آخر: لا يكون المحذوف الا فيه، و قال اكثر النّحويّين منهم سيبويه و الاخفش: يجوز الامران، و الاقيس عندى الاوّل، الى آخره.

و هو مخالف لما نقل غيره، و زعم ابو حيّان انّ الاولى الّا يقدر فى الآية الاولى ضمير، بل يقدر ان الاصل يوما يوم لا تجزى، بابدال يوم الثّانى من الاوّل، ثمّ حذف المضاف، و لا يعلم ان مضافا الى جملة حذف، ثمّ ان ادعى ان الجملة باقية على محلها من الجر فشاذ، او انّها انيبت عن المضاف، فلا تكون الجملة مفعولا فى مثل هذا الموضع.

ترجمه:

رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى‌

سپس مصنّف مى‌گويد:

در موردى كه ضمير مجرورى محذوف است بين ادباء اختلاف بوده و