إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣٧ - تفصيل صاحب معالم در استعمال لفظ در اكثر از معنا

نعم لو أريد مثلا من عينين، فردان من الجارية، و فردان من الباكية، كان من استعمال العينين في المعنيين، إلا أنّ حديث التّكرار لا يكاد يجدي في ذلك أصلا فإنّ فيه إلغاء قيد الوحدة المعتبرة أيضا، ضرورة أنّ التّثنية عنده إنما يكون لمعنيين، أو لفردين بقيد الوحدة، و الفرق بينهما و بين المفرد إنّما يكون في أنّه‌

٢- اگر فردى جمله رأيت عينين- و امثال آن- را استعمال و از آن، عين جاريه و باكيه را اراده كرد، شما مى‌گوئيد استعمالش به نحو حقيقت است- فرضا ما هم از شما پذيرفتيم- لكن سؤال ما از شما اين است كه:

آيا او لفظ عينين را در اكثر از معنا استعمال نموده يا اينكه در يك معنا استعمال كرده است؟

در تثنيه، استعمال لفظ در اكثر از معنا در صورتى تحقّق پيدا مى‌كند كه آن را در بيش از دو فرد، استعمال كنند و چنانچه در دو فرد استعمال نمائيد- و به قول شما خواه دو فرد از يك حقيقت باشد يا دو حقيقت- استعمال لفظ در اكثر از معنا تحقق پيدا نمى‌كند زيرا اكثر هر لفظ و هر چيز به تناسب خود آن هست فرضا در مفرد در صورتى استعمال لفظ در اكثر از معنا محقّق مى‌شود كه از آن دو معنا اراده شود امّا در تثنيه اگر بخواهيد استعمال در اكثر فرض كنيد به اين نحو نيست كه از عينين، عين باكيه و عين جاريه، اراده نمائيد زيرا آن معناى تثنيه است.

خلاصه: اگر به طور اطلاق تثنيه و جمع را به منزله تكرار لفظ، فرض نمائيم و از عينين، عين باكيه و جاريه اراده كنيم، در اين صورت، استعمال لفظ در اكثر از معنا ننموده‌ايم بلكه لفظ تثنيه را در معناى خودش استعمال كرده‌ايم. ضمنا نسبت به لفظ جمع هم اشكال مذكور، وارد است.