إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٥ - موضوع علم اصول چيست

مى‌كنيد قول امام صادق «عليه السّلام» به وسيله قول زراره، ثابت مى‌شود يا نه، واقعا بحث از عوارض قول امام مى‌كنيد؟ خير

كما اينكه وقتى به صورت كان تامّه مى‌گوئيد زيد، وجود دارد، از عوارض زيد، بحث نمى‌كنيد بلكه بحث شما درباره اصل تحقّق و عدم تحقّق زيد است.

و اگر مقصودتان ثبوت واقعى و حقيقى نباشد بلكه منظور، ثبوت تعبّدى باشد، گفتيم مفهوم و معناى ثبوت تعبّدى، وجوب عمل برطبق خبر زراره مى‌باشد.

سؤال: آيا وجوب عمل برطبق خبر عادل و زراره از احكام قول امام صادق «عليه السّلام» است يا از احكام خبر زراره مى‌باشد؟

در فرض قبل اصلا بحث از عوارض مطرح نبود بلكه بحث درباره وجود و عدم وجود بود اما در فرض مذكور، بحث از عوارض مطرح است امّا بايد ديد «معروض» چيست؟

هنگامى كه گفته مى‌شود بر شما واجب است كه عمل كنيد بايد ديد كه عمل برطبق چه چيز لازم است. واضح است كه در اين فرض، خبر زراره، داراى وجوب عمل تعبّدى است نه قول امام «عليه السّلام»، آرى در علم كلام درباره وجوب عمل برطبق قول امام «عليه السّلام» بحث مى‌كنيم نه در علم اصول و ما اينجا بحث كلامى نداريم بلكه در محلّ بحث، هنگامى كه دقّت مى‌كنيم متوجّه مى‌شويم كه «وجوب العمل» معروضش، خبر زراره است نه قول الامام «عليه السّلام» و اصلا در علم اصول بحث نمى‌كنيم كه آيا واجب است برطبق قول امام صادق «عليه السّلام» عمل كرد يا نه.

خلاصه اشكال مصنّف به كلام شيخ اعظم «قدّس سرّهما»: اگر منظور از «ثبوت» ثبوت واقعى است در اين صورت، بحث از عوارض، مطرح نيست و اگر مقصودتان ثبوت تعبّدى است در اين فرض، بحث از عوارض مى‌كنيد امّا معروضش سنّت حاكيه، يعنى نقل زراره مى‌باشد- اين مطالب در صورتى است كه مقصود از سنّت‌