إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٥٣ - برداشت مصنف از كلام صاحب فصول نادرست است

اتّصاف واقعى به صفت دارد، جانب ايجاب قضيّه، ضرورت دارد و چنانچه اتّصاف واقعى ندارد، جانب سلبش ضرورت دارد.

صاحب فصول براى توضيح كلام خود و اينكه بيان محقّق شريف، صحيح است دو مثال آورده‌اند ضمنا متن كلام ايشان را از كتاب فصول‌ نقل مى‌كنيم تا منشأ برداشت ناصحيح مصنّف «ره» هم روشن شود.

الف: قضيه «زيد كاتب بالضّرورة» كاذب است و اين در صورتى است كه معناى «كاتب» غير مركّب باشد و مصداق شى‌ء در مفهوم كاتب، اخذ نشده باشد البتّه «زيد كاتب بالامكان» يك قضيّه صادق هست.

ب: اگر در قضيّه مذكور در مفهوم مشتق- كاتب- مصداق شى‌ء- كه همان زيد است و بايد كلمه «زيد» تكرّر پيدا كند- را اخذ كنيم، صورت آن، چنين است «زيد زيد الكاتب» كه قضيّه اخير، ديگر ممكنه نيست بلكه ضروريّه است و كلام محقّق شريف هم صحيح مى‌باشد.

تذكّر: چون كلمه زيد در مثال «زيد زيد الكاتب» دو دفعه ذكر شده، ناسخ و نويسنده كتاب فصول، توهّم كرده كه يكى از آن دو، اشتباه و زائد است لذا احدهما را حذف نموده و همان‌طور كه در حاشيه كتاب، متن عبارت فصول را آورديم و شما ملاحظه نموديد، اكنون آن مثال، غلط و به صورت «زيد الكاتب» در كتاب فصول، چاپ شده.