إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٨ - موضوع علم اصول چيست

اختصاصى به ادلّه اربعه ندارد، اقامه نموده‌اند:

اصوليين در تعريف علم اصول اشاره‌اى به ادلّه اربعه ننموده و آن را چنين تعريف كرده‌اند: «بانّه العلم بالقواعد الممهّدة لاستنباط الاحكام الشّرعيّة» يعنى علم اصول، قواعد و ضوابطى است كه آماده و ممحّض شده تا اين كه مجتهد بتواند احكام شرعى را استنباط نمايد.

تذكّر: مصنّف از فرصت استفاده كرده، ضمن اين كه تعريف مذكور را به عنوان مؤيّد ذكر نموده فرموده‌اند اولى اين است كه علم اصول را چنين تعريف كنيم: «انّه صناعة يعرف بها القواعد التى يمكن ان تقع فى طريق استنباط الاحكام او التى ينتهى اليها فى مقام العمل بناء ...» يعنى علم اصول، صناعت و فنّى است كه براى انسان، اين معرفت را ايجاد مى‌كند كه انسان به وسيله آن قواعدى را مى‌شناسد كه آن قواعد بر دو نوع‌ و داراى يكى از اين دو خصوصيّت مى‌باشد.

الف: آن قواعد در طريق استنباط احكام الهى واقع مى‌شود مانند اكثر بحث‌هاى معمول، يعنى بحث خبر واحد، هيئت افعل و امثال آنها و به عبارت روشن‌تر هنگامى كه انسان براى استنباط حكم الهى، قضيّه و قياسى تشكيل مى‌دهد آن قاعده فقهيّه، كبراى قياس قرار گرفته و در طريق استنباط واقع شود.