إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٠ - موضوع علم اصول چيست

شد، و زراره هم روايتى را نقل كرد كه دلالت بر وجوب نماز جمعه مى‌نمود، ما به طور قطع، استنباط مى‌كنيم كه نماز جمعه واجب است امّا «ظن» بنا بر حكومت به‌هرحال «ظن» است و استنباط از طريق مذكور، ظنى است نه قطعى در نتيجه اگر بخواهيم تعريف مشهور را بپذيريم، لازمه‌اش اين است كه حجّيّت مظنّه بنا بر حكومت، جزء مسائل علم اصول نباشد درحالى‌كه نمى‌توان آنها را به عنوان استطراد مطرح نمود و حتما بايد جزء مسائل علم اصول به حساب آورد پس در نتيجه بايد تعريف علم اصول، توسعه داشته باشد، تا شامل آن‌هم بشود.

٢- اختلافى هست كه آيا مباحث اصول عمليّه، جزء مباحث فقهى است يا اينكه جزء مباحث اصولى مى‌باشد. مرحوم شيخ و همچنين مرحوم مصنّف «قدّس سرّهما» و جمعى از ديگر بزرگان، اين مسئله را پذيرفته‌اند كه:

اصول عمليّه‌اى كه در شبهات موضوعيّه جارى مى‌شود، جزء علم اصول نيست امّا اصول عمليّه‌اى كه در شبهات حكميّه جارى مى‌شود، جزء مباحث علم اصول مى‌باشد لازم به تذكّر است كه مصنّف «ره» چندان اتّكائى به آن مطلب ندارد، لذا فرموده‌اند:

«بناء على ان مسألة حجّيّة الظّن على الحكومة و مسائل الاصول العمليّة فى الشّبهات الحكميّة من الاصول ...».

لكن نكته بحث، اين است كه: