إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٨٥ - مختار مصنف«ره»

آيا نعوذ باللّه كسى كلمه «عالم» را درباره خداوند متعال چنان معنا كرده؟ پس به معناى مذكور نمى‌توان ملتزم شد.

ج: كلمه عالم در قضيّه مزبور در مورد پروردگار از الفاظ متشابه است و معنايش را نمى‌دانيم.

سؤال: پس چرا آن را استعمال مى‌كنيد؟

جواب: چون در آيات و روايات آمده، ما هم آن را به كار مى‌بريم امّا معنايش را درك نمى‌كنيم و تلفّظ و استعمال آن لقلقه لسان است.

آيا مى‌توان به آن ملتزم شد؟ خير!

پس چاره‌اى نيست جز اينكه بگوئيم «عالم» در همان معناى حقيقيش استعمال شده يعنى «من ينكشف لديه الشى‌ء» و مفهوم آن، مبيّن و مشخّص است و اينكه صاحب فصول فرموده در معناى كلمه «عالم»- و امثال آن- نقلى تحقّق دارد قابل قبول نيست.

مصنّف در پايان اين بحث فرموده‌اند: «و العجب انّه جعل ذلك علّة لعدم صدقها فى حقّ غيره و هو كما ترى‌».

قوله: اللهم الا أن يقال:

دفاع‌ از صاحب فصول «ره»: ايشان معناى چهارمى از جمله «اللّه عالم» اراده نموده كه كلمه عالم در جمله مذكور، داراى حقيقت ثانويه است و نقلى در آنجا تحقّق پيدا كرده كه:

كلمه «عالم» نسبت به خداوند، داراى معناى خاص و يك قيد اضافى است يعنى‌