إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٢٩ - نقد و بررسى كلام مرحومين علمين صاحب معالم و قوانين قدس سرهما

و لو لا امتناعه فلا وجه لعدم جوازه فإنّ اعتبار الوحدة في الموضوع له واضح المنع، و كون الوضع في حال وحدة المعنى، و توقيفيته لا يقتضي عدم الجواز، بعد ما لم تكن الوحدة قيدا للوضع، و لا للموضوع له، كما لا يخفى(١).

---

نسبت به آن معنا پيدا كرد و هنگامى كه مى‌خواهيد معناى دوّم را اراده نمائيد- به يك لحاظ ثانوى نياز داريد- كانّ لفظى نداريد كه بخواهد در معناى دوّم فانى شود- مى‌دانيد در استعمال واحد نمى‌توان يك لفظ را مرآت براى دو معنا قرار داد-

بنابراين: اگر متكلّم بخواهد در يك استعمال، بين دو معناى مستقل، جمع نمايد نياز به دو لحاظ- در آن لفظ نسبت به دو معنا- دارد و اين اجتماع لحاظين است و در آن واحد عقلا امكان ندارد به عبارت ديگر:

چگونه يك لفظ مى‌تواند در يك لحظه هم چهره معناى اوّل و هم چهره معناى دوّم را به خود بگيرد، لازمه‌اش اين است كه يك شى‌ء در يك لحظه، دو صورت، پيدا كند و اين امر، غير معقول است.

خلاصه: استعمال لفظ در اكثر از معنا عقلا ممتنع است و با امتناع عقلى نوبت به تفصيلات صاحب معالم و كلام صاحب قوانين قدس سرّهما نمى‌رسد.

مصنّف «ره» فرموده‌اند مگر اينكه كسى احول العينين و دو بين باشد، يك واقعيّت را دو تا تصوّر كند و در محلّ بحث، يك لفظ را دو لفظ ببيند كه در اين صورت، استعمال لفظ در دو معنا مانعى ندارد. امّا اين حرف توهّمى بيش نيست.

نقد و بررسى كلام مرحومين علمين صاحب معالم و قوانين قدس سرّهما

(١)- مرحوم آقاى آخوند اعلى اللّه مقامه الشّريف ثابت كردند كه استعمال لفظ در اكثر از معنا عقلا ممتنع است ولى در عبارت مذكور، قول به امتناع را ناديده گرفته و به‌