إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣١٧ - عدم صحت سلب

امروز مى‌توان حقيقتا عنوان «مضروب» را بر او اطلاق كرد و سلب عنوان مذكور از او صحيح نيست بنابراين، عدم صحّت سلب و يا به عبارت ديگر، صحّت حمل، دليل بر اين است كه مشتق، نسبت به منقضى عنه المبدأ هم حقيقت مى‌باشد.

قوله «و فيه ...».

اشكال: در مباحث گذشته، مكرّرا گفته‌ايم كه ما در صدد بيان موضوع له هيئت مشتق‌ هستيم و اختلافاتى كه مربوط به مبادى مشتقّات هست و اينكه از بعضى از مبادى، شأنيّت و از بعضى صنعت و از برخى فعليّت و امثال آنها اراده نموده‌اند، تأثيرى در نزاع و بحث ما نمى‌گذارد و اختلافات مذكور را به حساب مشتق نگذاريد، در بحث فعلى از آن نتيجه گرفته و به مستدل مى‌گوئيم: شما معناى «قتل و ضرب» را كه مبدأ و مصدر مقتول و مضروب هستند، تعيين كنيد.

الف: اگر قتل، همان معناى ظاهرى خودش را داشته باشد يعنى ازهاق روح كه فرد مقتول يك لحظه قبل از ازهاق روح، حيات داشته باشد امّا به دست قاتل ازهاق روح پيدا كند- معناى حدوثى- در اين صورت به مستدل مى‌گوئيم زيدى كه فرضا ده سال قبل، مقتول شده، اكنون «لا يكون مقتولا» و عنوان مقتول ندارد مگر اينكه كلمه «كانّ»- كه دلالت مى‌كند نسبت هم مربوط به زمان گذشته است- را همراهش استعمال نموده و بگوئيم «زيد كان مقتولا» تا تطبيق بر همان ده سال قبل كند امّا اگر بگوئيد «زيد اليوم مقتول» كه امروز، عنوان مقتوليّت برآن صادق باشد در اين صورت از شما نمى‌پذيريم كه او «اليوم» مقتول باشد بلكه: «اليوم ليس بمقتول بل كان مقتولا».

خلاصه: اگر از مبدأ مقتول و مضروب، معناى حدوثى و صدورى استفاده كنيد در