إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١١٤ - صحت حمل - عدم صحت سلب

و استعلام حال اللفظ، و أنّه حقيقة أو مجاز في هذا المعنى بهما، ليس على وجه دائر، لما عرفت في التّبادر من التّغاير بين الموقوف و الموقوف عليه، بالإجمال و التّفصيل أو الإضافة الى المستعلم و العالم، فتأمّل جيّدا(١).

مصنّف «ره» فرموده‌اند: نزاع بين مشهور و سكّاكى ارتباطى به بحث ما ندارد و ما در قضيّه سالبه «الرّجل الشّجاع ليس باسد» و امثال آن مى‌گوئيم رجل شجاع، مصداق واقعى معناى اسد نمى‌باشد خواه استعمال اسد در رجل شجاع، طبق نظر مشهور، عنوان مجاز در كلمه داشته باشد يا طبق نظر سكّاكى تصرّف در يك امر عقلى باشد و بگوئيم مجاز در اسناد است و ...

بنابراين: عدم صحّت سلب، علامت حقيقت و صحّت سلب، علامت مجاز است.

(١)- اشكال: شما گفتيد به وسيله صحّت حمل، معناى حقيقى را و به وسيله صحّت سلب، معناى مجازى را تشخيص مى‌دهيم مستشكلى مى‌گويد:

فرضا شما كه معناى اسد را نمى‌دانيد چگونه مى‌توانيد قضيّه حمليّه تشكيل دهيد؟

شما كه اصلا نمى‌دانيد لفظ اسد در لغت براى چه چيز وضع شده، آيا مى‌توانيد قضيّه حمليّه تشكيل دهيد و از طريق صحّت حمل، معناى حقيقى را تشخيص دهيد؟

اگر بخواهيد قضيّه حمليّه درست كنيد، اوّل بايد معناى اسد را بدانيد زيرا شما كه مى‌گوئيد «الحيوان المفترس اسد» لفظ اسد را به لحاظ معناى آن، محمول قرار مى‌دهيد، اگر معناى حقيقى را بدانيد نيازى به قضيّه حمليّه نداريد و اگر موضوع له را ندانيد با تشكيل قضيّه حمليّه متوجّه نمى‌شويد كه آن حمل، صحيح است يا نه و همچنين در صحّت سلب و تشخيص معناى مجازى- اين مطلب، مستلزم دور است به‌