إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣٨ - تفصيل صاحب معالم در استعمال لفظ در اكثر از معنا

موضوع للطّبيعة، و هي موضوعة لفردين منها أو معنيين، كما هو أوضح من أن يخفى(١).

جواب: مصنّف «ره» فرموده‌اند اگر از لفظ عينين- و امثال آن- دو فرد از عين جاريه و دو فرد از عين باكيه اراده كنيم در اين صورت، لفظ را در اكثر از معنا استعمال نموده‌ايم ولى در اين صورت، اشكالى متوجّه صاحب معالم مى‌شود كه:

٣: سؤال: آيا استعمال لفظ عينين به نحو مذكور، عنوان حقيقت دارد يا مجاز.

جواب: صاحب معالم فرموده اگر لفظ تثنيه را در اكثر از معنا استعمال نمائيم عنوان حقيقت دارد امّا مرحوم آقاى آخوند فرموده‌اند: استعمال مزبور، حقيقى نيست زيرا:

شما- صاحب معالم- فرموديد قيد وحدت در موضوع له مفرد، مدخليّت دارد لذا، لازمه بيان شما اين است كه ما بگوئيم:

واضع، هيئت تثنيه را براى دو معنا يا دو فرد، وضع كرده به‌عبارت ديگر، شما فرموديد مقصود از جمله رأيت عينين، رأيت عينا و عينا هست و در هريك از آن دو- عينا و عينا- قيد وحدت معتبر است يعنى عين اوّل به شرط الوحدة و عين دوّم هم به شرط الوحدة مى‌باشد بنابراين كسى حق ندارد موضوع له تثنيه را بيش از دو فرد بداند لذا لازمه بيانى كه شما در لفظ مفرد داشتيد- كه قيد وحدت در موضوع له معتبر است- و فرموديد اگر كسى آن را در اكثر از معنا، استعمال كند استعمالش مجازى و علاقه آن جزء و كل است، در تثنيه هم جارى است زيرا تثنيه هم براى دو معنا يا دو فرد وضع شده امّا شما آن را در چهار فرد، يعنى دو فرد از عين جاريه و دو فرد از عين باكيه استعمال كرديد بايد