دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥ - حجيّت سنّت امامان اهل بيت عليهم السلام
حجيّت سنّت رسول خدا صلى الله عليه و آله:
حجيّت سنّت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله با ادلّه مختلفى قابل اثبات است چرا كه با قبول نبوّت و رسالت آن حضرت جاى هيچ گونه شكى نسبت به آن باقى نمىماند، ضمن آن كه از قرآن نيز مىتوان بر اين مطلب استدلال كرد:
خداوند در سوره حشر آيه ٧ مىفرمايد: «وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا». اين آيه اطلاق دارد و تمام اوامر و نواهى پيامبر را شامل مىشود. خداوند با اين آيه اطاعت پيغمبر را در آن چه براى مردم آورده و آن چه نهى كرده واجب نموده است كه شامل قول و فعل و تقرير مىشود و سپس با بيان جمله: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ»، هشدار داده و تخلّف از آن را مستلزم كيفر دانسته است.
همچنين در آيه ٥٩ سوره نساء اطاعت از رسول اللَّه واجب شمرده شده است: «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ ...».
نيز در آيه ٣ و ٤ سوره نجم مىفرمايد: «وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى* إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى»، كه اثبات مىكند تمام گفتههاى پيغمبر صلى الله عليه و آله از ناحيه خداست و به عبارتى ديگر همه آنها وحى است، منتهى قسمتى از وحى، قرآن است و قسمتى ديگر، احاديث آن حضرت.
حجيّت سنّت امامان اهل بيت عليهم السلام:
حجيّت سنّت امامان معصوم عليهم السلام بر اساس ادلّهاى قابل اثبات است. مسأله حجيّت قول ائمّه و لزوم اطاعت از آنها و اتصاف آنان به مقام عصمت، مباحثى هستند كه در علم كلام مطرح شده و در علم كلام شيعه نگارش يافته است. به عقيده پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام امامان معصوم عليهم السلام از قبيل مجتهدانى نيستند كه به حدس و گمان اجتهاد كنند و گاهى با هم اختلاف داشته باشند تا در نتيجه فتواى آنان براى مقلّدينى كه احراز شرايط اجتهاد آنها را كردهاند حجّت باشد و براى مجتهد ديگر حجّت نباشد. بلكه امامت عهدى است الهى و منصبى است كه از سوى خدا به آنان تفويض شده و آنان مبلّغ احكام واقعى الهى هستند كه هر معصومى آن را از معصوم قبل، دريافت كرده است. چنانكه در روايت امير مؤمنان عليه السلام وارد شده كه فرمود: رسول خدا صلى الله عليه و آله درهايى از علم بر من گشود كه از هر باب آن ابواب فراوان ديگرى گشوده مىشود [١] و در روايتى از فضيل بن يسار از امام باقر عليه السلام آمده: اگر ما همانند ديگران بر اساس رأى خود، حكم كنيم گمراهيم بلكه حديث ما بر اساس برهان روشنى از جانب پروردگار ماست كه آن را براى پيامبرش بيان و آن حضرت آن را براى ما بيان داشته است:
«بيّنة من ربّنا بيّنها لنبيّه فبيّنها نبيّه لنا». [٢]
ولى اساس حجيّت سنّت اهل بيت عليهم السلام قبل از هر چيز حديث ثقلين است كه تمسّك به عترت را در
[١]. مناقب آل ابى طالب به نقل از حافظ أبو نعيم، ج ٢، ص ٤٤. اين روايت را صدوق در خصال با ٢٤ سند نقل كرده است. (خصال، ص ٦٤٢).
[٢]. بصائر الدرجات، ص ٣١٩؛ بحار الأنوار، ج ٢، ص ١٧٢.