پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨ - سرمايههاى مردمى
آنها مىدهد، تا تعادلى در اركان جامعه برقرار شود.
نخست، به تشويق آنان براى كمك به بستگان و خويشاوندان و نيازمندان پرداخته و با دليلى روشن، آنها را به گذشت از بخشى از ثروتهاى خود ترغيب مىكند، مىفرمايد: «اى مردم! انسان هر چند ثروتمند باشد از اقوام و بستگان خود بىنياز نيست كه از وى با دست و زبان دفاع كنند، (أيّها النّاس إنّه لا يستغني الرّجل- و إن كان ذا مال- عن عترته [١]، و دفاعهم عنه بأيديهم و ألسنتهم).
آنها در واقع، بزرگترين گروهى هستند كه از او پشتيبانى مىكنند و پريشانى و مشكلات او را از ميان مىبرند و به هنگام بروز حوادث سخت، نسبت به او، از همه، مهربانترند، (و هم أعظم النّاس حيطة [٢] من ورائه و ألمّهم [٣] لشعثه [٤] و أعطفهم عليه عند نازلة إذا نزلت به).
آرى، زندگى فراز و نشيبهايى دارد و حوادث تلخ و ناگوار و گاه طوفانهاى سخت، كه هيچ انسانى، به تنهايى، توانايى ايستادگى در برابر آن را ندارد. عقل و درايت ايجاب مىكند كه انسان، در حال سلامت و آرامش، به فكر آن روزها باشد.
حال، چه كسب بهتر از بستگان و خويشاوندان انسان است كه از او، در چنين حالاتى، حمايت كنند؟ ولى آيا بدون نيكى به آنها و حمايت مالى و معنوى و ابراز مراتب محبّت و دوستى نسبت به آنان، مىتواند حمايتشان را براى چنين روزهايى جلب كند؟ به يقين، نه. پس چه بهتر كه هر انسانى، با بذل بخشى از
[١] «عترت» به گفته ارباب لغت، به معناى اصل و اساس چيزى است و گاه گفتهاند اين واژه، از عتر (بر وزن فطر) به معناى «مرزنگوش» كه گياه پر شاخ و برگ و معطّرى است گرفته شده و اشاره به شاخ و برگهاى يك فاميل است. بعضى نيز گفتهاند كه عترت، تنها به فرزندان گفته مىشود. و لذا عترت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرزندان فاطمه عليها السّلام هستند و حديث معروف «إنّي تارك فيكم الثّقلين كتاب اللّه و عترتي» را اشاره به همان مىدانند. (لسان العرب، صحاح و مقائيس اللغة).
[٢] «حيطة» اسم مصدر از ماده «حوط» و به معناى «احاطه كردن» است. و حيطه، در اين جا، به معناى «حفظ و نگهدارى» آمده است. و بعضى گفتهاند كه: حيطه به فتح حاء، به معناى «مراقبت كردن» و به كسر حاء، به معناى «حفظ كردن» است.
[٣] «المّ» از ماده «لمم» به معناى «جمع كردن و اصلاح كردن» است.
[٤] شعث به معناى «پراكندگى و پريشانى» است.