پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٧ - ترجمه

خطبه در يك نگاه‌

همان گونه كه در بالا اشاره شد، اين خطبه را امير مؤمنان بعد از خاتمه كار حكمين بيان فرمود.

پيامد حكمين براى جهان اسلام بسيار سخت و ناگوار بود. اين جريان ثابت كرد كه اگر على عليه السّلام آنها را از مسأله ارجاع به حكميت نهى فرمود و بر لزوم ادامه جنگ تا پيروزى نهايى توصيه كرد، دليلش اين گونه پيامدها بود. از اين رو امام عليه السّلام مردم كوفه را سخت سرزنش مى‌كند و به آنها نشان مى‌دهد كه اين محصول نافرمانى و پند نپذيرفتن آنان است.

شرح و تفسير

نتيجه نافرمانى اين است!

شرايطى كه اين خطبه در آن بيان شد شرايطى بسيار دردناك و جانكاه بود.

توطئه‌هاى معاويه و عمرو بن عاص، با استفاده از جهل و نادانى ابو موسى اشعرى و گروه عظيمى كه پشت سر او ايستاده بودند، به نتيجه رسيده بود. آنها موفّق شدند كه نتيجه حكميت را به نفع خود تمام كنند و به پندار خويش امام را از خلافت عزل كرده، معاويه را بر جاى او بنشانند! اين در حالى بود كه غم و اندوه قلب امام را مى‌فشرد، زيرا از قبل تمام اين امور را پيش‌بينى فرموده و به مردم عراق و كوفه خبر داده بود، ولى جهل و عصبيّت و لجاجت و خود خواهى و تنبلى و تن پرورى مانع از آن شد كه نصايح حكيمانه امام را پذيرا شوند.

به هر حال امام اين خطبه را مانند خطبه‌هاى ديگر، با حمد و ثناى الهى شروع مى‌كند، حمد و ثنايى كه رنگ ديگرى دارد و خدا را حتّى بر اين حادثه دردناك و امتحان بزرگ ستايش مى‌كند. مى‌فرمايد: «ستايش مخصوص خداوند است هر چند روزگار حوادث سنگين و مهم (و دردناكى براى ما) پيش آورده است. «الحمد للّه و