پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٦ - ٣- ويژگيهاى مسلمانان نخستين

آرى اين مشكل بزرگ، تمام تدبيرهاى حساب شده امام را در مقاطع حسّاس خنثى مى‌كرد و در طول تاريخ هر لشكرى گرفتار چنين روحيه‌اى شود سرنوشتى جز ناكامى و شكست نخواهد داشت.

٣- ويژگيهاى مسلمانان نخستين‌

امام در اين خطبه اشاره پر معنايى به وضع مسلمانان نخستين مى‌كند، مى‌فرمايد آنان تا آنجا تسليم پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بودند كه گاه با پدر و فرزند و برادر در ميدان نبرد روبرو مى‌شدند، و هرگز عواطف پدرى و فرزندى و برادرى در برابر هدف مقدّسى كه داشتند اراده آنها را سست نمى‌كرد، حتّى عقب نشينى‌هاى مقطعى و شكست موضعى، در روحيه آنها اثر نمى‌گذاشت، گوش به فرمان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بودند و يك صدا به دستورات او لبّيك مى‌گفتند.

صدق و اخلاص نيّت، بر اكثريت قاطع آنها حاكم بود، و خداوند نيز به خاطر اين صداقت و اخلاص آنها را با نيروهاى غيبى امداد مى‌فرمود و چيزى نگذشت كه اسلام سر تا سر آن محيط را فرا گرفت.

به يقين اگر مسلمانان نخستين، همانند لشكر كوفه بودند اسلام حتى بر مكّه يا مدينه نيز حاكم نمى‌شد، اگر روح تمرّد و سركشى و اظهار نظرهاى بيجا و تصميم‌هاى انفرادى خام و ناپخته بر آنها حاكم بود، شاخه‌اى بر درخت ايمان سبز نمى‌شد و عمودى در خيمه اسلام بر پا نمى‌گشت.

اگر چه جمع كثيرى از آنان يا عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را درك كرده بودند و يا اصحاب و ياران پيامبر را ديده بودند، ولى حوادثى كه بعد از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بوجود آمد، مخصوصا حوادث عصر عثمان و اقبال گروهى از مردم به زرق و برق دنيا و رفاه‌زدگى ناشى از افزايش ثروت بعد از فتوحات اسلامى و تبليغات زهرآگين گروه منافقان، اراده‌ها را سست كرد و بهانه جويان را به دنبال بهانه‌ها فرستاد و نتيجه‌اش پيروزى حزب منافقان و شكست مؤمنان شد.