آرى عمر دنيا به قدرى كوتاه و ناچيز است كه هرگز تشنگى علاقه‌مندانش را فرو نمى‌نشاند، پس چه بهتر كه انسان بيدار و عاقل دل به آن نبندد و از زرق و برق آن فريفته نشود، و مسير اصلى خود را فراموش نكند.

امام عليه السّلام در جمله‌هاى پايانى اين بخش از خطبه در يك نتيجه‌گيرى روشن مى‌فرمايد: «حال كه وضع دنيا چنين است اى بندگان خدا تصميم بر كوچ كردن از اين سرا بگيريد (و خود را آماده كنيد) كه زوال و نيستى بر اهل آن فرض شده است، نكند آرزوها بر شما چيره شود و مبادا گمان بريد كه عمرتان طولانى خواهد بود» (بلكه سعى كنيد از فرصتى كه در دست داريد براى اندوختن زاد و توشه سفر آخرت بهره بگيريد (فأزمعوا [١] عباد اللّه الرّحيل عن هذه الدّار المقدور على اهلها الزّوال و لا يغلبنّكم فيها الامل و لا يطولنّ عليكم فيها الأمد [٢]).

ناگفته پيداست كه انسانها چه بخواهند و چه نخواهند بايد از دنيا كوچ كنند، منظور امام اين است كه آگاهانه كوچ كنيد، و از فرصت گرانبهايى كه در دست داريد بهره بگيريد، و با اندوختن كوله‌بارى از معارف الهى و فضائل اخلاقى و اعمال صالح سربلند و پرافتخار اين مسير را طى كنيد، و به زندگى سعادتبخش جاويدان بپيونديد.

بار ديگر امام عليه السّلام به دو خطرى كه در اين مسير كمين كرده است اشاره نموده، چنين مى‌فرمايد: يكى آرزوهاى طولانى و دور و دراز است كه آخرت را به فراموشى مى‌سپارد- همان گونه كه قبلا اشاره شد- و ديگر غفلت و بيخبرى است كه آن نيز

[١] «ازمعوا» از ماده «زمع» (بر وزن زنگ)، در اصل به معنى تصميم بر چيزى است و لذا بعضى گفته‌اند:

اين واژه وارونه عزم است (به اين معنى كه «ز» و «م» جا به جا شده است) و گاه گفته‌اند كه در اصل جمع بوده و «ج» تبديل به «ز» شده است و هر سه واژه (عزم، زمع و جمع) يك معنى را مى‌رساند كه همان تصميم گرفتن بر انجام كارى است.

[٢] «أمد» (بر وزن صمد) به معنى پايان عمر چيزى است و گاه به معنى غضب نيز آمده است به خاطر اين كه به هنگام غضب صبر انسان پايان مى‌گيرد و به آخر مى‌رسد.