اين تعبيرات اشاره به دو نكته مى‌كند نخست اين كه حمد و ستايش ما دائمى و هميشگى است و همان گونه كه فرا رسيدن شب و فرو افتادن پرده تاريكى به طور مرتّب تكرار مى‌شود و تا دنيا بر پا است رفت و آمد شب و روز بر قرار است حمد و سپاس ما نيز جاويدان مى‌باشد، و نيز طلوع و غروب ستارگان هميشگى است، همچون حمد و ستايش ما.

نكته ديگر اين كه تاريكى شب و طلوع و غروب ستارگان از نعمتهاى بزرگ پروردگار است. تاريكى شب به انسان بعد از كار سنگين روزانه آرامش و استراحت مى‌بخشد، نه تنها به خاطر اين كه مانع از فعاليتها است، بلكه به خاطر اين كه نفس ظلمت و تاريكى آرام بخش و خواب آور است، و به همين دليل بهترين موقع براى خواب عميق و راحت، شبها و هنگام خاموش كردن چراغها است، قرآن مجيد در آيه ٧٢ سوره قصص، به اين نكته اشاره كرده مى‌فرمايد: «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَ فَلا تُبْصِرُونَ»، بگو به من خبر دهيد اگر خداوند روشنايى روز را تا قيامت بر شما جاويدان كند، كدام معبود غير از خدا است كه شبى براى شما بياورد تا در آن آرامش يابيد، آيا نمى‌بينيد؟! و در آيه بعد مى‌فرمايد: «وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ»، از رحمت او است كه براى شما شب و روز قرار داد تا هم در آن آرامش داشته باشيد و هم براى بهره‌گيرى از فضل و روزى‌

[١] «غسق» به معنى شدّت ظلمت است و از آنجا كه شب هر چه به نيمه نزديك مى‌شود تاريكيش بيشتر مى‌شود، غسق كنايه از نيمه شب نيز مى‌باشد، به همين دليل مفسران گفته‌اند: «أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى‌ غَسَقِ اللَّيْلِ»، اشاره به چهار نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء مى‌كند، «وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ»، اشاره به نماز صبح است (سوره اسراء، آيه ٧٨).

[٢] «لاح» از ماده «لوح» به معنى آشكار شدن و درخشيدن است، و در مورد هر موجود صيقلى و درخشنده به كار مى‌رود. «لوح» نيز به صفحه سفيد رنگى مى‌گويند كه از چوب يا فلز ساخته شده باشد.

[٣] «خفق» از ماده «خفق» و «خفوق» به معنى تزلزل و تحرّك است به همين جهت هنگامى كه ستاره و يا خورشيد و ماه غروب مى‌كند اين تعبير در مورد آنها به كار مى‌رود.