پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٧ - خداوندا از رنج سفر به تو پناه مىبرم

الأهل، و لا يجمعهما غيرك).

آرى تنها خداست كه ذات پاكش از زمان و مكان منزّه است، و در عين حال احاطه به تمام مكانها و زمانها دارد، جايى به او نزديكتر از جاى ديگرى نيست، و به همين دليل هم در سفر با ماست و هم در حضر با زن و فرزندان و بستگان و دوستان ما و چه جالب است كه زمام زندگى خود را به دست كسى بسپاريم كه بر تمام شئون زندگى ما احاطه دارد، همه جا با ماست و همه جا با افراد مورد علاقه ما.

و در آخرين جمله‌هاى اين دعا، دليل اين موضوع را كه هيچ كس جز خدا نمى‌تواند ميان اين دو حالت را جمع كند، چنين بيان مى‌فرمايد: «زيرا آن كس كه سرپرست بازماندگان است همسفر نتواند بود، و آن كس كه همسفر است جانشينى انسان را (در خانه و خانواده‌اش) نمى‌تواند بر عهده گيرد» (لأنّ المستخلف لا يكون مستصحبا، و المستصحب لا يكون مستخلفا!).

آرى تمام مخلوقات مادى مكان دارند، و به همين دليل بودن آنها در يك جا مانع از بودن در جاى ديگر است، اين به خاطر محدوديت وجودى آنهاست، تنها وجود نامحدود پروردگار متعال است كه نه مكان دارد و نه جهت، نه گذشته و حال و آينده، زمين و آسمان، و دور و نزديك و درون و برون نزد او برابر است، همان گونه كه خودش فرموده‌ «وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ». [١] «او با شماست هر جا باشد» و «فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ» [٢] «به هر طرف رو كنيد رو به سوى او مى‌كنيد».

مرحوم سيد رضى در پايان اين سخن مى‌گويد: «قسمت نخستين اين كلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل شده، و امير مؤمنان على عليه السّلام آن را با جمله‌هايى فصيح و بليغ تكميل فرموده است و آن جمله‌ها از «لا يجمعهما غيرك» تا پايان اين كلام مى‌باشد.

[١] سوره حديد، آيه ٤.

[٢] سوره بقره، آيه ١١٥.