پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٨ - مرد صلح و جنگ

جرير در اين مأموريت بسيار ناچيز بود ياران امام عليه السّلام پيشنهاد كردند كه حضرت عليه السّلام اعلام آماده باش جنگى كند.

امام عليه السّلام در پاسخ آنها چنين فرمود: «مهيّا شدن من براى جنگ (با شاميان) با اين كه جرير (به عنوان فرستاده من) نزد آنها است، سبب مى‌شود كه راه صلح را بر آنها ببندم، و اگر بخواهند به كار نيكى (اشاره به تسليم و بيعت و صلح است) اقدام كنند آنها را منصرف سازم» (إنّ استعدادي لحرب أهل الشّام و جرير عندهم، إغلاق للشّام و صرف لأهله عن خير إن أرادوه).

اين سخن نشان مى‌دهد كه امام عليه السّلام به عنوان يك پيشواى بزرگ اسلامى جنگ را به عنوان يك راه حلّ قابل قبول براى حلّ اختلافات نمى‌پذيرد، بلكه راه صلح را به روى مخالفين باز مى‌گذارد و بر آنها اتمام حجّت مى‌كند، هر گاه تمام درهاى صلح بسته شد آن گاه جنگ را به عنوان آخرين درمان يا به تعبيرى ديگر يك جراحى ضرورى اجتماعى، با اكراه، پذيرا مى‌شود.

قابل توجه اين كه امام عليه السّلام روى عقيده معاويه تكيه نمى‌كند، بلكه به افكار عمومى مردم شام مى‌انديشد مى‌فرمايد: (اغلاق‌ [١] للشّام) (موجب بسته شدن شام مى‌شود) و در جايى ديگر مى‌گويد: «و صرف لاهله عن خير ان ارادوه».

اشاره به اين كه نبايد شاميان را بى‌دليل به راه جنگ كشاند، و از نيّت خير و صلح و سازش و تسليم بازداشت.

گر چه اين ملاحظات براى گروهى از افراد داغ و آتشين ناراحت كننده است، ولى پيشواى آگاه و بيدار نبايد در اين گونه مسائل تسليم احساسات تند و داغ شود، و با خويشتن دارى و تسلط بر نفس آنچه را خدا مى‌پسندد و عقل و منطق فرمان مى‌دهد انجام دهد.

سپس براى اين كه مردم تصوّر نكنند اين انتظار تا مدّت نامحدودى ادامه خواهد يافت چنين مى‌افزايد: «من براى جرير وقتى تعيين نموده‌ام كه اگر تا آن زمان‌

[١] «اغلاق» مصدر باب افعال است به معنى بستن آمده و معمولا در مورد بستن درها به كار مى‌رود.