پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٢ - خطبه در يك نگاه

الىّ من إمرتكم‌ [١] الّا أن أقيم حقا أو أدفع باطلا. ثم خرج فخطب النّاس فقال:

اين خطبه را على عليه السّلام به هنگام خروج براى جنگ با اهل بصره، ايراد فرمود و در آن فلسفه بعثت انبيا آمده و سپس فضايل خويش را بر شمرده و كسانى را كه بر ضدّ او قيام كردند، نكوهيده است.

ابن عباس مى‌گويد: در ذى قار (شهر يا منزلى در نزديكى بصره) بر على عليه السّلام وارد شدم امام در حالى كه مشغول وصله كردن كفش خود بود رو به من كرد و فرمود:

«ارزش اين كفش چه قدر است؟» گفتم: «بهايى ندارد (بسيار كم ارزش است)».

فرمود: «به خدا سوگند! همين كفش بى‌ارزش، براى من، از حكومت بر شما بهتر است». مگر اين كه با اين حكومت حقّى را به پا دارم يا باطلى را دفع كنم (مبادا گمان كنى قيام من براى دفع طغيانگران بصره، به خاطر تحكيم پايه‌هاى حكومت بر شما بوده است.) سپس امام عليه السّلام (از خيمه) بيرون آمد و مردم را مخاطب ساخته فرمود ...

خطبه در يك نگاه‌

حضرت اين خطبه را در شرايطى كه ياران خود را براى خاموش كردن آتش فتنه طلحه و زبير در بصره بسيج كرده بود، ايراد كرده است.

امام عليه السّلام از يك سو قبل از ايراد خطبه آن جمله‌هاى تاريخى و فراموش نشدنى را به ابن عباس مى‌گويد، جمله‌هايى كه از روح بلند امام عليه السّلام و مقام والا و بى‌نظير او در عرفان و معرفة اللّه حكايت مى‌كند، حضرت مى‌گويد كه حكومت بر شما از اين كفش فرسوده و وصله خورده من نيز كم ارزش‌تر است، اگر به حساب عشق و علاقه به مقام و حكومت باشد، امّا اگر براى اقامه حق و ابطال باطل و سوق دادن جامعه به سوى سعادت و كمال بوده باشد، هدف مطلوب و دوست داشتنى من است.

و سپس افكار مردم را همراه خودش به عصر جاهليت و زمان قيام‌

[١] «إمرة» (بر وزن فطره) به معناى «حكومت» است.